मधुलिका रामटेके

मधुलिका रामटेके छत्तीसगडमधील एक भारतीय सामाजिक महिला उद्योजक आहेत. तिने महिलांद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या मायक्रोफायनान्स बँकेची स्थापना केली आणि घरगुती अत्याचारातून वाचलेल्यांसाठी काम करते. तिच्या कामगिरीची दखल घेऊन तिला नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला आहे.

रामटेके हे छत्तीसगड राज्यातील राजनांदगाव जिल्ह्यातील आहे. ती एका अशिक्षित घरात वाढली आणि शाळेत शिकल्यानंतर तिने तिच्या पालकांना लिहायला शिकवले. मायक्रोफायनान्सच्या माध्यमातून स्थानिक प्रकल्पांना पाठिंबा देण्यासाठी 2001 मध्ये माँ बमलेश्वरी बँकेची स्थापना करणाऱ्या त्यांच्या गावातील महिलांसाठी स्व-मदत गट स्थापन केल्यावर रामटेके भारतीय सामाजिक उद्योजक बनल्या. रामटेके यांनी तिची बचत इतर महिलांसोबत जमवली आणि इतर महिलांना कर्ज द्यायला सुरुवात केली ज्यांना आरोग्यसेवेसाठी किंवा सेकंडहँड सायकल विकत घ्यायची होती. बँकेने नंतर जमीन भाड्याने देण्यास सुरुवात केली आणि 2012 पर्यंत, तिच्या 5,372 शाखा होत्या आणि तरीही पूर्णपणे महिला चालवल्या जात होत्या. हे लहान स्वयं-सहायता गटांचे बनलेले आहे ज्यामध्ये 80,000 महिलांचा सहभाग आहे. रामटेके घरगुती अत्याचारातून वाचलेल्या महिलांसोबत काम करतात आणि गावकऱ्यांना रताळ कसे वाढवायचे आणि गांडूळ खताचे व्यवस्थापन कसे करायचे यासारखी कौशल्ये शिकवतात. रासायनिक खतांनी तयार केलेल्या गांडूळ खतापेक्षा नैसर्गिकरित्या गांडूळ खत तयार होते, असे तिचे मत आहे. शिवाय ही रासायनिक खते तुम्हाला अस्वस्थ करतात असा तिचा विश्वास आहे. 2018 मध्ये तिने 64 गावांमध्ये स्वच्छतेचे चांगले आयोजन केले.

रामटेके यांच्या बचत गटाने 2016 मध्ये तीन सोसायट्या स्थापन केल्या: एकाने गायीचे दूध विक्रीसाठी तयार केले, दुसऱ्याने हरा बहेरा (एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती) आणि तिसऱ्याने आईस्क्रीम तयार करण्यासाठी सीताफळाची लागवड केली. तिच्या कामगिरीबद्दल, रामटेके यांना आंतरराष्ट्रीय महिला दिन २०२२ रोजी राष्ट्रपती राम नाथ कोविंद यांच्या हस्ते २०२१ नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →