नगारा

नगारा हे प्राचीन काळातील एक प्रमुख भारतीय वाद्य आहे. नगारा या वाद्याला ऐतिहासिक महत्त्व असून नगारा युद्ध , आराधना आणि संकट प्रसंगी स्वकियाना जागृत करण्यासाठी वापरले जाणारे एक ऐतिहासिक वादय आहे. अध्यात्म , शौर्य, पराक्रम, जीवन संगीत, वैभव, नवं स्फुर्ती व मानवता जागविण्याचे ते एक अमोघ प्रतिक मानले जाते. नगारा हा वादय विशेषतः राजपुतानाशी अधिक निकटचा मानला जातो. गोर राजपुतशैलीचा नगारा हा विविध प्रसंगी वेगळ्या धूनमध्ये वाजवीण्यामागे विविध कारणे देखील मानली जाते. प्रख्यात साहित्यिक व विचारवंत एकनाथराव पवार नायक यांची "नगारा" नामक पोएट्री बुक देखील लोकप्रिय आहे. 'नगारा' हे प्रसिद्ध महाकाव्य एकूण चार विभागांत विभागले आहे. परंतु त्यांचा आत्मा म्हणजे वैश्विक मानवी कल्याण हेच होय. या महाकाव्याचे आशयबिंदू प्रामुख्याने 'एक धरती एक परिवार' (One Earth-One Family) हे मध्यवर्ती असल्याने यातील प्रत्येक काव्य माणूस आणि मानवतेचा आवाज बनलेली आहे. 'नगारा' हे महाकाव्य वैश्विक मानवी मूल्यांचा प्रतिनिधित्व करणारे असून यातील आधुनिक वैश्विक प्रतिमा , भविष्यवेधी आशय आणि जीवनविद्या अंतर्मुख करणारी आहे. नगारा हे केवळ एक ऐतिहासिक वाद्यतंत्र नसून आता ते साहित्य आणि लोकजीवनाचा सजग प्रहरी म्हणून पुढे आले आहे. नगारा हे वादय आनंदोत्सवाच्या निमित्ताने देखील वाजवीण्यात येतो. होळी आणि भजनाच्या प्रसंगी म्हटल्या जाणाऱ्या गाण्यांमध्ये देखील नगाराचा वापर होतो. ड्रममधील जोड्या वेगवेगळ्या असतात, ज्यामध्ये एकाचा आवाज पातळ असतो आणि दुसऱ्याचा आवाज जाड असतो. ते वाजवण्यासाठी लाकडी दांडक्याने मारून आवाज काढला जातो. खालच्या पृष्ठभागावरील नागडा धातूपासून बनलेला असतो. हे भारतातील अतिशय लोकप्रिय वाद्य आहे.



दोन काड्यांच्या सहाय्याने वाजविण्यात येणारे चर्मवाद्य.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →