वेदान्त तत्त्वज्ञानानुसार कोश म्हणजे आत्मा किंवा स्वात्म्याला वेढणारे आवरण अथवा आच्छादन होय. पंचकोश या संकल्पनेखाली एकत्रित केलेल्या पाच कोशांचे वर्णन तैत्तिरीय उपनिषद (२.१-५) मध्ये आहे, आणि संकल्पना समजून घेण्यासाठी अनेकदा कांद्याच्या पाकळ्यांची उपमा दिली जाते.
स्थूलाकडून सूक्ष्माकडे जाणारे हे पाच कोश खालीलप्रमाणे आहेत:
अन्नमय कोश, अन्नाचे आवरण, म्हणजे स्थूल शरीर;
प्राणमय कोश, ऊर्जेचे किंवा प्राणाचे आवरण, म्हणजे जीवनतत्त्व;
मनोमय कोश, मनाचे आवरण, म्हणजे मन आणि पाच ज्ञानेन्द्रिये;
विज्ञानमय कोश, बुद्धीचे किंवा ज्ञानाचे आवरण;
आनंदमय कोश, आनंदाचे आवरण.
कोश (हिंदू तत्त्वज्ञान)
याबद्दल तुम्हाला सर्वकाही माहित आहे का?