फ्रान्सचा दहावा शार्ल

दहावा शार्ल (शार्ल फिलिप; ९ ऑक्टोबर १७५७ – ६ नोव्हेंबर १८३६) हा १६ सप्टेंबर १८२४ ते २ ऑगस्ट १८३० पर्यंत फ्रान्सचा राजा होता. राज्याभिषेक न झालेल्या सतराव्या लुईचा काका आणि माजी राज्यकर्ते राजे सोळावा लुई व अठरावा लुई यांचा धाकटा भाऊ असलेल्या त्याने, वनवासात असलेल्या अठराव्या लुईला पाठिंबा दिला. १८१४ मध्ये बूर्बों राजघराण्याच्या पुनर्संस्थापनेनंतर, शार्ल ( गृहीत वारस म्हणून) अति-राजनिष्ठांचा नेता झाला. हा गट फ्रेंच दरबारातील एक कट्टर राजेशाहीवादी गट होता, जो दैवी हक्काने मिळणाऱ्या संपूर्ण राजेशाहीचे समर्थन करत होता आणि संवैधानिक राजेशाही, प्रजासत्ताकवाद, उदारमतवाद्यांना दिल्या जाणाऱ्या कोणत्याही सवलती आणि १८१४ च्या सनदेद्वारे प्रदान केलेल्या नागरी स्वातंत्र्याच्या हमींना विरोध करत असे. १८२० मध्ये आपला मुलगा शार्ल फेर्दीनांद, बेरीचा ड्यूक याच्या हत्येनंतर शार्लने फ्रेंच दरबारात प्रभाव मिळवला आणि १८२४ मध्ये तो आपला भाऊ अठरावा लुईचा उत्तराधिकारी झाला.

१८२५ मध्ये त्याच्या राज्याभिषेकावेळी, त्याने शाही स्पर्शाची प्रथा पुनरुज्जीवित करण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या कारकिर्दीत नियुक्त केलेल्या सरकारांनी सामंतशाहीच्या निर्मूलनासाठी पूर्वीच्या जमीनदारांना कर्जरोखेधारकांच्या (म्हणजेच, मध्यमवर्गीय फ्रेंच नागरिकांच्या) खर्चावर नुकसान भरपाई दिली, कॅथलिक चर्चची शक्ती वाढवली आणि धर्मद्रोहासाठी मृत्युदंडाची शिक्षा पुन्हा लागू केली, ज्यामुळे उदारमतवादी-बहुमत असलेल्या प्रतिनिधी सभागृहाशी संघर्ष निर्माण झाला.

शार्लने आपल्या नागरिकांचे लक्ष देशांतर्गत अडचणींपासून विचलित करण्यासाठी अल्जेरियाच्या फ्रेंच विजयाला सहमत दिली आणि नाकेबंदी उठवण्याच्या व हैतीच्या स्वातंत्र्याला मान्यता देण्याच्या बदल्यात हैतीला मोठी नुकसानभरपाई देण्यास भाग पाडले. त्याने शेवटी युवराज जुल द पोलिन्याक यांच्या पंतप्रधानपदी एक पुराणमतवादी सरकार नियुक्त केले, जे १८३० च्या फ्रेंच विधानसभेच्या निवडणुकीत पराभूत झाले. त्यांनी जुलैतील अध्यादेशांद्वारे प्रतिनिधी सभागृह बरखास्त केले, मताधिकार मर्यादित केला आणि वृत्तपत्र परिनिरीक्षण पुन्हा लागू केली. एका आठवड्याच्या आत, पॅरिसमध्ये शहरी दंगली उसळल्या, ज्यामुळे १८३० ची जुलै क्रांती झाली, आणि परिणामी त्याला पदत्याग करावा लागला व पहिला लुई फिलिप फ्रान्सचा राजा म्हणून निवडला गेला. तो बूर्बों राजघराण्याच्या वरिष्ठ शाखेतील शेवटचा फ्रेंच शासक होता. पुन्हा एकदा वनवासात पाठवल्यावर, शार्लचा १८३६ मध्ये गोरित्स्या येथे मृत्यू झाला, जो तेव्हा ऑस्ट्रियन साम्राज्याचा भाग होता.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →