न्यूटनचे गतीचे नियम

भौतिकशास्त्रामधे न्यूटनचे गतीचे तीन नियम हे अभिजात यांत्रिकीचे मूलभूत नियम आहेत. हे नियम वस्तू आणि त्या वस्तूवर कार्य करत असणारी बले आणि या बलांमुळे वस्तूची होणारी हालचाल यातील संबंधांचे वर्णन करतात. हे नियम खालीलप्रमाणे आहेत.



पहिला नियम: जडत्वीय संदर्भचौकटीतून पाहिल्यास प्रत्येक वस्तू , जर तिच्यावर कोणतेही बाह्य बल कार्य करत नसेल, तर स्थिर राहाते किंवा स्थिर गतीने मार्गक्रमण करत राहाते.

दुसरा नियम: बल = वस्तुमान x त्वरण. वस्तूवर कार्य करत असणाऱ्या बलांची सदिश बेरीज ही त्या वस्तूचे वस्तुमान आणि तिचे त्वरण यांच्या गुणाकाराइतकी असते.

तिसरा नियम: जेव्हा एक वस्तू दुसऱ्या वस्तूवर बल लावते, त्याच वेळी, दुसरी वस्तूदेखील पहिल्या वस्तूवर तेवढ्याच प्रमाणात उलट दिशेने बल लावते.

{ इथे एक नोट की वरील तीनही नियम एकमेकांपासून स्वतंत्र आहेत. हे नोट महत्वाचा का आहे?, तर कधी कधी विद्यार्थी न्यूटनच्या पहिल्या नियमाला न्यूटनच्या दुसऱ्या नियमाचा एक special case म्हणून ओळखतात.त्यांना वाटते की त्वरण=० केले तर तो झाला Newton चा पहिला नियम. हे पहा असं होत नाही. तर Newton चा पहिला नियम हा दोन गोष्टी सांगतो

१) net force=० असणारी object सापडा



ही object सापडताना कधीही न्यूटनच्या दुसऱ्या नियमाचा वापर करू नका.



२) एक अशी फ्रेम ऑफ रेफरन्स सोडा जी त्या object च acceleration zero सांगेल यालाच inertial frame सुद्धा म्हणतात.

आणि

न्यूटनचे दुसरा नियम inertial frame मध्येच अधिकृत आहेत.non inertial frame असेल तर Newton चा दुसरा नियम वापरू शकत नाही.

न्यूटनच्या पहिल्या नियामाचे दोन काम आहेत

१) असा object सापडणं ज्यावर net force zero असेल

२) inertial frame ची संज्ञा. }

न्यूटनच्या गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धान्ताच्या अणि या नियमांच्या साहाय्याने न्यूटनने केपलरचे ग्रहांच्या गतीचे नियम सिद्ध केले. यामुळे न्यूटनचे नियम फक्त पृथ्वीपुरते मर्यादित नसून सार्वत्रिक आहेत हे स्पष्ट झाले. तत्त्वतः न्यूटनचे नियम हे फक्त जडत्वीय संदर्भचौकटीतच वैध आहेत. तसेच ज्या वस्तूवर हे नियम वापरले जातात ती वस्तू बिंदुस्वरूप आहे असे गृहीत धरले जाते. पृथ्वीचे स्वतः भोवती व सूर्याभोवती परिभ्रमण करण्याचे परिणाम सूक्ष्म असल्याने पृथ्वीला जडत्वीय संदर्भचौकट मानून हे नियम रोजच्या जीवनात in



वापरता येतात.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →