सोमेश्वर तिसरा ( राज्यकाळ ११२६-११३८ ) हा पश्चिम चालुक्य राजा (कल्याणी चालुक्य म्हणूनही ओळखले जाते) होता, जो सहावा विक्रमादित्य चालुक्य याचा मुलगा आणि उत्तराधिकारी होता. तो ११२६ किंवा ११२७ मध्ये पश्चिम चालुक्य राज्याच्या सिंहासनावर आरूढ झाला.
हिंदू देव शिवाच्या नावावरून नाव दिलेल्या या राजवंशातील तिसरा राजा, सोमेश्वर तिसरा याने शैव धर्म आणि त्याच्या मठवासी विद्वत्तेच्या प्रसारासाठी अनेक जमिनींचे दान केले. भारतीय द्वीपकल्पातील हे मठ वेद आणि न्याय संप्रदायासारख्या हिंदू तत्त्वज्ञानाच्या अभ्यासाची केंद्रे झाले. सोमेश्वर तिसरा याचा ११३८ मध्ये मृत्यू झाला आणि त्याचा मुलगा जगदेकमल्ल गादीवर आला.
सोमेश्वर एक प्रख्यात इतिहासकार, विद्वान आणि कवी होते. त्यांनी संस्कृत ज्ञानकोशीय ग्रंथ 'मानसोल्लास' लिहिला, ज्यात राज्यव्यवस्था, शासन, खगोलशास्त्र, ज्योतिषशास्त्र, वक्तृत्वकला, वैद्यकशास्त्र, अन्न, वास्तुकला, चित्रकला, काव्य, नृत्य आणि संगीत यांसारख्या विषयांना स्पर्श केला आहे – ज्यामुळे त्यांचे कार्य ११व्या आणि १२व्या शतकातील भारताच्या सामाजिक-सांस्कृतिक माहितीचा एक मौल्यवान आधुनिक स्रोत झाले आहे. त्यांनी संस्कृतमध्ये, त्यांचे वडील विक्रमादित्य सहावे यांचे 'विक्रमंकभ्युदय' नावाचे एक अपूर्ण चरित्र देखील लिहिले. त्यांच्या विद्वत्तापूर्ण कार्यामुळेच त्यांना सर्वज्ञ-भूप (शब्दशः, "सर्व काही जाणणारा राजा") आणि भूलोकमाल ("सर्व जीवांचा स्वामी असलेला राजा") यांसारख्या पदव्या मिळाल्या.
तिसरा सोमेश्वर चालुक्य
एक संपूर्ण मार्गदर्शक तुमच्यासाठी.
