दुसरा विक्रमादित्य चालुक्य

विक्रमादित्य दुसरा (राज्यकाळ ७३३ – ७४४ इ.स.) हा राजा विजयादित्यचा मुलगा होता आणि वडिलांच्या मृत्यूनंतर तो बदामी चालुक्य सिंहासनावर आरूढ झाला. ही माहिती १३ जानेवारी ७३५ इ.स. रोजीच्या कन्नडमधील लक्ष्मेश्वर शिलालेखांमधून मिळते. शिलालेखांवरून असे कळते की, राज्याभिषेकापूर्वीच, विक्रमादित्य दुसऱ्याने युवराज असताना, त्यांचे कट्टर शत्रू असलेल्या कांचीपुरमच्या पल्लवांविरुद्ध यशस्वी लष्करी मोहिमा राबवल्या होत्या. त्याची सर्वात महत्त्वाची कामगिरी म्हणजे तीन वेळा कांचीपुरम जिंकणे, पहिल्यांदा युवराज म्हणून, दुसऱ्यांदा सम्राट म्हणून आणि तिसऱ्यांदा त्याचा मुलगा व युवराज दुसरा कीर्तिवर्मा याच्या नेतृत्वाखाली. याची साक्ष विरुपाक्ष मंदिर शिलालेख म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दुसऱ्या कन्नड शिलालेखातून मिळते, ज्यामध्ये सम्राटाचा तीन वेळा कांचीचा विजेता म्हणून उल्लेख आहे आणि त्यात 'श्री विक्रमादित्य-भटरार-मुमे-कांचीयन-मुमे पराजिसिदोर' असे लिहिले आहे. दुसरी उल्लेखनीय कामगिरी म्हणजे पट्टदकल येथे त्यांच्या राण्या लोकदेवी आणि त्रिलोकदेवी यांनी प्रसिद्ध विरुपाक्ष मंदिर (लोकेश्वर मंदिर) आणि मल्लिकार्जुन मंदिर ( त्रिलोकेश्वर मंदिर) यांची प्रतिष्ठापना केली. ही दोन स्मारके पट्टदकल येथील युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्मारकांचे केंद्रबिंदू आहेत. विक्रमादित्य दुसरा एक शक्तिशाली शासक होता. शांतता राखण्यासाठी त्याने राष्ट्रकूटांशी विवाहसंबंध प्रस्थापित केले.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →