औंढा नागनाथ मंदिर

महाराष्ट्र राज्याच्या मराठवाडा विभागातील हिंगोली जिल्ह्यात वसलेले औंढा नागनाथ मंदिर, हे केवळ एक धार्मिक स्थळ नसून ते इतिहास, स्थापत्यशास्त्र, श्रद्धा आणि संस्कृती यांचा एक अद्भुत संगम आहे. भगवान शंकराला समर्पित असलेल्या १२ पवित्र ज्योतिर्लिंगांपैकी हे आठवे (काही मतांनुसार आद्य) ज्योतिर्लिंग मानले जाते. या मंदिराला हजारो वर्षांचा समृद्ध इतिहास लाभला असून, ते पांडवांपासून ते यादव आणि नंतरच्या राजवटींपर्यंत अनेक महत्त्वपूर्ण घटनांचे साक्षीदार राहिले आहे. संत नामदेवांच्या भक्तीने मंदिर फिरल्याची अलौकिक कथा या स्थानाचे महत्त्व अधिकच वाढवते. सभोवतालच्या निसर्गरम्य पर्वतरांगा, औंढा तलाव आणि ऐतिहासिक कुंड व बारव यांसारख्या गोष्टी या स्थानाच्या वैभवात भर घालतात. महाशिवरात्रीला होणारा भव्य रथोत्सव इथल्या जिवंत परंपरेची साक्ष देतो. या मंदिराचा अभ्यास म्हणजे केवळ एका वास्तूचा अभ्यास नसून, तो एका महान परंपरेचा, लोकश्रद्धेचा आणि मानवी इतिहासाच्या एका महत्त्वाच्या टप्प्याचा अभ्यास आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →