अलिक्सांद्र दुगिन

अलिक्सांद्र गेल्यिविच दुगिन ( रूसी ; Александр Гельевич Дугин; जन्म ७ जानेवारी १९६२) हा एक रूसी राजकीय तत्त्वज्ञ आहेत जो रूसी नव-युरेशियावादाचा प्रमुख सिद्धांतकार आहे.

दुगिन हा लष्करी गुप्तचर कुटुंबात जन्मलेला. १९८० च्या दशकात साम्यवादविरोधी भिन्नमतवादी होता, आणि अति-दक्षिणपंथी पामित संघटनेत सामील झाले. सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर, त्याने १९९३ मध्ये इदुआर्त लिमोनफ यांच्यासोबत राष्ट्रीय बोल्शेविकवादाचे समर्थन करणाऱ्या राष्ट्रीय बोल्शेविक पक्षाची सह-स्थापना केली आणि १९९८ मध्ये ती सोडली. १९९७ मध्ये, दुगिनने त्याचे सर्वात प्रसिद्ध पुस्तक, भू-राजकारणाचे पायाभूत ( Основы геополитики ) प्रकाशित केले, ज्यामध्ये त्याने अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील कथित प्रतिस्पर्धी अटलांटिकवादी साम्राज्याला आव्हान देण्यासाठी रूसला युती आणि विजयाद्वारे आपला प्रभाव पुनर्निर्माण करण्याचे आवाहन केले. दुगिनने २००२ मध्ये युरेशिया पक्षाची स्थापना केली आणि चौथा राजकीय सिद्धांत ( Четвертая политическая теория ) (२००९) यासह अनेक पुस्तकांमध्ये आपली विचारधारा विकसित केली. त्याची मते अति-दक्षिणपंथी म्हणून ओळखली गेली आहेत. त्याने उदारमतवादी लोकशाही आणि मार्क्सवाद स्पष्टपणे नाकारले आणि रशियामध्ये प्रबोधनकाळी विचारांविरुद्ध "पुराणमतवादी क्रांती"चे समर्थन केले. त्याने रेने गेनों, जुलीओ एवोला, कार्ल श्मिट आणि मार्टिन हायडेगर यांच्या लेखनाचा आधार घेतला आहे.

दुगिन हा गिनादी सिलिज्नेव आणि नंतर सिर्गेई नरिष्कीन यांचे सुरुवातीचे सल्लागार होते. त्यांनी २००९ ते २०१४ पर्यंत मॉस्को राज्य विद्यापीठात आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या समाजशास्त्र विभागाचे प्रमुख म्हणून काम केले, पण मैदानाचे समर्थन करणाऱ्या उक्रेनींच्या मृत्यूची मागणी केल्यामुळे झालेल्या विरोधानंतर त्याने आपले पद गमावले. २०२३ पासून ते मानवताच्या रूसी राज्य विद्यापीठ येथे इवान इल्यिन राजकारणाचे उच्च विद्यालयाचा संचालक म्हणून कार्यरत आहेत.

दुगिन हा व्लादिमिर पुतिनचा एक कट्टर समर्थक आहे. जरी त्याचे क्रेमलिनशी कोणतेही अधिकृत संबंध नसले तरी, परदेशी माध्यमांमध्ये त्याला अनेकदा "पुतिनचा मेंदू" म्हणून संबोधले जाते; तर काहींच्या मते त्याचा प्रभाव खूपच अतिरंजित केला गेला आहे. दुगिनने २०१४ मध्ये रशियाने केलेल्या क्रिमियाच्या समिलीकरणाला आणि २०२२ मध्ये युक्रेनवर केलेल्या आक्रमणाला उघडपणे पाठिंबा दिला होता. त्याची मुलगी, दार्या, हिची २० ऑगस्ट २०२२ रोजी एका वाहनाच्या बॉम्बस्फोटात हत्या केली. हा खून युक्रेनने केला असावा असा व्यापक विश्वास आहे, जरी मारेकऱ्यांचे युक्रेनियन सरकारशी नेमके संबंध काय होते हे निश्चित झालेले नाही.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →