अथॉरिटी कंट्रोल

ग्रंथालय विज्ञानात, अथॉरिटी कंट्रोल ही अशी प्रक्रिया आहे जी, ग्रंथविषयक माहितीचे एकत्रीकरण करते. उदा. ग्रंथालय सूचीत.

एखाद्या नावाचे अथवा titleाचे एकल फरक करणारे स्पेलिंग वापरून अथवा प्रत्येक विषयासाठी एखादी एखादे संख्यात्मक ओळखण वापरुन.

अथॉरिटी कंट्रोल मधील अथॉरिटी या शब्दाची व्युत्पत्ती या कल्पनेतून झाली आहे कि प्रत्येक व्यक्ति,ठिकाणे, गोष्टी व संकल्पना यांची नावे ही अधिकृत (ऑथोराईज्ड) असतात. म्हणजेच, त्यांची स्थापना एखाद्या विशिष्ट रूपात होते.



अशाच प्रकारच्या titleांची अथवा ओळखणींची प्रयुक्ती एकसारखेपणे ग्रंथसूचीत वापरल्या जाते.ज्याद्वारे ती अशा संचिकांचा वापर करतात. व त्याचा वापर डाटा एकत्रित करण्याच्या इतर प्रयोजनांसाठी होतो. जसे:दुवे जोडणे व छेदिक संदर्भ(cross references) त्याचा आवाका व वापर बघून,प्रत्येक नियंत्रित प्रविष्टीचे अथॉरिटी मध्ये वर्णन "रेकॉर्ड" म्हणून राहते. ही संस्था ग्रंथालय कर्मचाऱ्यांना ग्रंथसूचीचे सुचालन करण्यास व वापरकर्त्यास मदतपूर्ण करण्यास मदत करते.

ग्रंथसूची तयार करणारे प्रत्येक विषयास‌ जसे- लेखक, पुस्तक, मालिका अथवा corporationला एक अनन्य विशिष्ट ओळखण किंवा title-टर्म देतात ज्याला consistently, अनन्यपणे व निःसंदिग्धपणे त्या विषयाशी संबंधित सर्व संदर्भांसाठी वापरण्यात येते. जरी त्यात काही बदल/फरक असेल जसे, स्पेलिंग, pen names, or aliases. हे अनन्य title वापरकर्त्यांना सर्व संबंधित माहितीकडे अथवा अनुपाती उपस्थित माहितीकडे नेण्यास मदत करते. सर्व अथॉरिटी रेकॉर्डस एखाद्या डाटाबेसमध्ये एकत्रित केल्यावर, त्यास अथॉरिटी फाईल अथवा अथॉरिटी संचिका म्हणण्यात येऊ शकते, या अशा प्रकारच्या संचिकांचा रखरखाव करणे व त्यांना अद्यतन करणे व त्यांची त्यातच असणाऱ्या इतर संचिकांशी "तर्कसंगत जोडणी"

करणे हे ग्रंथपालाचे व इतर माहिती सूचीकारांचे काम आहे.त्यानुसार, अथॉरिटी कंट्रोल हे controlled vocabulary व bibliographic control चे एक उदाहरण आहे.

सिद्धांतातील कोणताही माहितीचा तुकडा/खंड हा अथॉरिटी कंट्रोलमध्ये आनंदाने स्वीकारण्यात येतो, जसे, वैयक्तिक अथवा कंपन्यांची नावे, एकसारखी titleे, मालिकांची/शृंखलांची नावे व विषय ग्रंथालय सूच्या ह्या लेखकांची नावे व पुस्तकांच्या नावांवर वैशिष्ट्यपूर्वक लक्ष केंदित करतात.लायब्ररी ऑफ काँग्रेस मधील विषय मथळे/titleे ही अथॉरिटी रेकॉर्डससारखी भूमिका पार पाडतात, तरीही, त्यांना वेगळे गणण्यात येते.कालांतराने माहिती बदलते,त्याच्या पुनर्स्थापनेसाठी पाठबळ आवश्यक असते.एका मतानुसार,अथॉरिटी कंट्रोल म्हणजे अचूक दोषरहित प्रणाली तयार करणे नाही. ती खरे म्हणजे चालू असणाऱ्या बदलांच्या प्रक्रियेशी समन्वय राखणे आहे.तसेच वापरकर्त्यांना माहिती सापडणे सोयीचे व्हावे म्हणून त्याचा "मजबूत बांधकाम व क्रम" तयार करणे आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →