२००० भारतीय रुपयांची नोट

भारतीय २०००-रुपयांची नोट (₹२०००) ही भारतीय रुपयाचे मूल्य आहे आणि १९ मे २०२३ रोजी तिचे विमुद्रीकरण करण्यात आले आहे. ८ नोव्हेंबर २०१६ रोजी भारतीय रिझर्व बँकेने (RBI) ₹ ५०० आणि ₹ १००० च्या नोटा चलनातून काढून टाकल्यानंतर हे नवीन चलन १० नोव्हेंबर २०१६ रोजी जारी केले होते आणि तेव्हा पासून ते चलनात आले. संपूर्णपणे नवीन डिझाईन असलेल्या बँक नोटांच्या महात्मा गांधी नवीन मालिकेचा हा एक भाग आहे.

नोव्हेंबर २०१६ मध्ये १,००० रुपयांची नोट चलनातून बाद झाल्यापासूनची भारतीय रिझर्व बँकने छापलेली ही सर्वोच्च चलनी नोट आहे. भारतीय रिझर्व बँकच्या अधिकृत घोषणेपूर्वी, मीडियाने वृत्त दिले की ऑक्टोबर २०१६ च्या अखेरीस म्हैसूरमधील करन्सी प्रिंटिंग प्रेसमधून ₹ २००० च्या नोटा छापल्या गेल्या होत्या. २०१६ च्या भारतीय नोटांच्या नोटाबंदीनंतर, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने ₹२०००, ₹५००, ₹२००, ₹१००, ₹५०, ₹२० आणि ₹१० च्या सात नवीन नोटा जाहीर केल्या आहेत.

भारतीय रिझर्व बँकच्या आकडेवारीनुसार, मार्च २०१७ च्या अखेरीस ₹ २००० च्या ३,२८५.८७ दशलक्ष नोटा चलनात होत्या. एका वर्षानंतर (३१ मार्च २०१८ रोजी) ३,३६३.२८ दशलक्ष तुकड्यांमध्ये केवळ किरकोळ वाढ झाली. मार्च २०१८ च्या अखेरीस ₹१८,०३७ अब्ज चलनात असलेल्या एकूण चलनापैकी ₹२००० च्या नोटांचा वाटा ३७.३ टक्के होता, जो मार्च २०१७ च्या अखेरीस ५०.२ टक्के होता. मार्च २०२० अखेरीस हा हिस्सा २२.६ टक्क्यांवर आला आहे.

₹ २००० ची नोट एक द्रुत निराकरण म्हणून तयार करण्यात आली होती, जेणेकरून चलन पुरेसा प्रसारित होईल. चलनात कमी मूल्याच्या नोटा उपलब्ध असल्याने, भारत सरकार आणि भारतीय रिझर्व बँकने चलनातून ₹२००० च्या नोटा मागे घेतल्या आहेत.

₹ २००० ची नोट साठेबाजी आणि कर चुकवेगिरीसाठी वापरली जात असल्याच्या भानगडीत, भारतीय रिझर्व बँकने ₹ २००० च्या नोटांची छपाई थांबवली आहे. आणि २०१९-२० आर्थिक वर्षात या मूल्याच्या कोणत्याही नवीन नोटा छापल्या गेल्या नाहीत.

मे २०२३ मध्ये, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने ₹२००० च्या नोटा चलनातून काढून घेण्याचा निर्णय जाहीर केला. असे असूनही, नोटा कायदेशीर निविदा राहतील आणि ३० सप्टेंबर २०२३ पर्यंत बँक खात्यांमध्ये बदलून किंवा जमा करता येतील.

रिझर्व्ह बँकेने 19 मे रोजी नोटा काढून घेतल्याची घोषणा केल्यानंतर 30 जूनपर्यंत भारतीय बँकांना 2.72 लाख कोटी रुपयांच्या 2,000 नोटा मिळाल्या. आरबीआयच्या म्हणण्यानुसार, चलनात असलेल्या 2,000 रुपयांच्या 76 टक्के नोटा बँकांमध्ये जमा झाल्या आहेत आणि बदलून दिल्या आहेत.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →