सोरायसिस

सोरायसिस हा एक दीर्घकाळ टिकणारा, असंसर्गजन्य स्वयंप्रतिकार रोग आहे. या आजारात शरीरावरील त्वचेवर असामान्य खवले किंवा चट्टे निर्माण होतात. त्वचेवरील या ठिकाणी लाल, गुलाबी किंवा जांभळ्या रंगाचे, रुक्ष, खाज सुटणारे खवले निर्माण होतात. सोरायसिसची तीव्रता लहान स्थानिक चट्ट्या पासून ते संपूर्ण शरीरावर पसरलेल्या खवल्यांपर्यंत दिसून येते. त्वचेला दुखापत झाल्यास त्या ठिकाणी सोरायटिक त्वचेतील बदल निर्माण होऊ शकतात, ज्याला कोबनर कोबेनर इंद्रियगोचर (कोबेनर प्रक्रिया) असे म्हणतात.



सोरायसिसचे पाच मुख्य प्रकार पुढीलप्रमाणे आहेत: प्लेक, गट्टेट, इनव्हर्स, पस्ट्युलर आणि एरिथ्रोडर्मिक. प्लेक सोरायसिस ला सोरायसिस वल्गारिस असे देखील म्हणतात आणि सुमारे ९०% तक्रारी याच आजाराच्या आढळून येतात. यात सामान्यत: त्वचेवर पांढरे स्केल असलेले लाल ठिपके निर्माण होतात. शरीराचे सर्वात जास्त प्रभावित भाग म्हणजे हाताच्या मागील भाग, नडगी, नाभी क्षेत्र आणि टाळू. गुट्टेट सोरायसिसमध्ये जल बिंदूच्या आकाराचे घाव होतात. पस्ट्युलर सोरायसिस मध्ये लहान, अ-संसर्गजन्य, पू भरलेले फोड येतात. इन्व्हर्स सोरायसिस मध्ये त्वचेच्या पटीत लाल ठिपके तयार होतात. एरिथ्रोडर्मिक सोरायसिस तेव्हा होतो जेव्हा पुरळ खूप व्यापक होते आणि इतर कोणत्याही प्रकारातून विकसित होऊ शकते. सोरायसिस असलेल्या बहुतेक लोकांमध्ये बोटांच्या नखांवर आणि पायाच्या नखांवर काही वेळा परिणाम होतो. यामध्ये नखांमध्ये खड्डे/भेगा किंवा नखांच्या रंगातील बदल दिसून येतो.

सोरायसिस हा सामान्यतः पर्यावरणीय घटकांमुळे उद्भवणारा अनुवांशिक रोग मानला जातो. जर सयामी जुळ्यात एका जुळ्याला सोरायसिस असेल, तर दुसऱ्या जुळ्याला बाधित होण्याची शक्यता तिप्पट असते. यावरून असे दिसते की आनुवंशिक घटक सोरायसिस होण्यास मदत करतात. हिवाळ्यात तसेच बीटा ब्लॉकर किंवा NSAIDs सारख्या विशिष्ट औषधांच्या मुळे अनेकदा लक्षणात वाढ होते. संसर्ग आणि मानसिक ताण देखील यात भूमिका बजावू शकतात. अंतर्निहित यंत्रणेमध्ये त्वचेच्या पेशींवर प्रतिक्रिया देणारी रोगप्रतिकारक प्रणाली समाविष्ट असते. या आजाराचे निदान सामान्यत: चिन्हे आणि लक्षणांवर आधारित असते.

सोरायसिसवर कोणताही ज्ञात उपचार नाही, परंतु विविध उपचारांमुळे लक्षणे नियंत्रित करण्यात मदत होऊ शकते. या उपचारांमध्ये स्टिरॉइड क्रीम, व्हिटॅमिन डी ३ क्रीम, अल्ट्राव्हायोलेट लाइट, इम्युनोसप्रेसिव्ह औषधे, जसे की मेथोट्रेक्झेट, आणि विशिष्ट इम्युनोलॉजिक मार्गांना लक्ष्य करणाऱ्या जैविक उपचारांचा समावेश आहे. केवळ क्रीम्सच्या वापरामुळे त्वचेत सुमारे 75% सुधार होतो. हा रोग लोकसंख्येच्या 2-4% लोकांना प्रभावित करतो. पुरुष आणि स्त्रिया समान वारंवारतेने प्रभावित होतात. हा रोग कोणत्याही वयात सुरू होऊ शकतो, परंतु सामान्यतः प्रौढावस्थेत सुरू होतो. सोरायसिस हा सोरायटिक संधिवात, लिम्फोमास, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग, क्रोहन रोग आणि नैराश्याच्या वाढत्या जोखमीशी संबंधित आहे. सोरायटिक संधिवात सोरायसिस असलेल्या 30% व्यक्तींना प्रभावित करते.

"सोरायसिस" हा शब्द ग्रीक ψωρίασις पासून आला आहे, ज्याचा अर्थ "खाज सुटण्याची स्थिती" किंवा "खाज सुटणे"

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →