सुरत

सूरत (સુરત, Surat) ही भारताच्या पश्चिमेकडील गुजरात राज्याचे एक शहर आहे. "सूरत" हा शब्द थेट अर्थाने उर्दू, [गुजराती भाषा|गुजराती] आणि हिंदी भाषांमध्ये "चेहरा" असा अर्थ देतो. हे शहर तापी नदीच्या काठावर आहे, ज्याचा अरबी समुद्राशी संगम आहे. हे पूर्वी एक मोठे बंदर होते. आता हे दक्षिण गुजरातचे व्यापारी व आर्थिक केंद्र आहे, आणि पश्चिम भारतातील एक मोठ्या शहरी क्षेत्रांपैकी एक आहे. येथे हिरा व कापड उद्योग चांगल्या प्रकारे विकसित आहेत आणि कपड्यांचे व अॅक्सेसरीजचे मुख्य पुरवठा केंद्र आहे. जगातील सुमारे ९०% हिर्यांची कटिंग आणि पॉलिश सूरतमध्ये होते. हे अहमदाबादनंतर गुजरातमधील दुसरे सर्वात मोठे शहर असून, आठवे आणि नवे मोठे शहरी क्षेत्र आहे. हे सूरत जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

हे शहर राज्याची राजधानी गांधीनगरपासून २८४ km दक्षिणेला, अहमदाबादपासून 265|km दक्षिणेला, आणि मुंबईपासून २८९ km उत्तरेला आहे. शहराचे केंद्र तापी नदीच्या काठी आहे, जवळच अरबी समुद्र आहे.

सूरत हे २०१९ ते २०३५ दरम्यान जगातील सर्वात वेगाने वाढणारे शहर ठरणार आहे, असे इकॉनॉमिक टाइम्सने केलेल्या अभ्यासानुसार आहे. २००१ ते २००८ या सात आर्थिक वर्षांत सूरतचा वार्षिक जीडीपी वाढ दर ११.५% होता. सूरतला २०१३ मध्ये भारतातील शहर-प्रणालींचे वार्षिक सर्वेक्षण (ASICS) द्वारे "सर्वोत्कृष्ट शहर" पुरस्कार मिळाला. मायक्रोसॉफ्ट सिटीनेक्स्ट उपक्रमाद्वारे सूरत भारतातील पहिले स्मार्ट आयटी शहर म्हणून निवडले गेले आहे, ज्यात टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस आणि विप्रो यांसारख्या आयटी कंपन्यांचा सहभाग आहे. सूरतमध्ये सुमारे २.९७ दशलक्ष इंटरनेट वापरकर्ते आहेत, जे लोकसंख्येच्या सुमारे ६५% इतके आहे. सूरतला २०१५ मध्ये IBM स्मार्टर सिटी चॅलेंज अनुदान मिळाले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या स्मार्ट सिटीज मिशन अंतर्गत स्मार्ट सिटी म्हणून विकसित करण्यासाठी वीस भारतीय शहरांपैकी सुरतची निवड झाली आहे. सूरत हे जगातील सर्वात मोठ्या कार्यालयीन इमारतींपैकी एक असलेल्या सूरत डायमंड बोर्सचे घर आहे.

२० ऑगस्ट २०२० रोजीच्या स्वच्छ सर्वेक्षण २०२० नुसार सूरतला भारतातील दुसरे सर्वात स्वच्छ शहर म्हणून घोषित केले गेले. या शहराला एक मोठ्या पाइपलाइन आगीमुळे काही प्रमाणात हानी झाली. २०२१ च्या स्वच्छ सर्वेक्षण आवृत्तीत हे १२व्या स्थानावर गेले आणि २०२३ मध्ये २५व्या स्थानावर घसरले. या अलीकडील बदलांनंतरही, सूरत स्वच्छता उपक्रम राबवत आहे आणि २०२३ च्या स्वच्छ सर्वेक्षण पुरस्कारांमध्ये इंदूरसह भारतातील सर्वात स्वच्छ शहराचा किताब सामायिक करत राहिले आहे, ज्यामुळे उच्च स्वच्छता मानके टिकवून ठेवण्याच्या प्रयत्नांचे महत्त्व अधोरेखित होते.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →