राग बडहंस सारंग हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील काफी थाटातील एक मधुर राग आहे. हा राग प्रामुख्याने सारंग प्रकारातील एक महत्त्वाचा राग मानला जातो. हा एक औडव-औडव जातीचा राग आहे, म्हणजेच या रागाच्या आरोह आणि अवरोह दोन्हीमध्ये पाच-पाच स्वरांचा वापर केला जातो. या रागाचा वादी स्वर ऋषभ असून संवादी स्वर पंचम आहे. बडहंस सारंग हा दुपारच्या वेळी, विशेषतः दुपारच्या दुसऱ्या प्रहरात गाण्या-बजावण्याचा राग आहे. या रागात शृंगार आणि वीर रसाची अनुभूती प्रामुख्याने मिळते.
या रागाची स्वरावली समजून घेण्यासाठी त्याचे आरोह आणि अवरोह पाहणे आवश्यक आहे. या रागात गांधार आणि धैवत हे दोन स्वर पूर्णपणे वर्ज्य असतात, तर निषाद स्वर दोन्ही प्रकारांत (शुद्ध आणि कोमल) वापरला जातो. या रागाची रचना खालील स्वरसमूहाने होते:
आरोह: सा रे म प नि सा - यामध्ये शुद्ध निषाद वापरला जातो.
अवरोह: सा नि प म रे सा - यामध्ये कोमल निषाद वापरला जातो.
या रागाचा मुख्य स्वरसमूह किंवा पकड रे म प, म रे, नि प म रे, सा अशी असते, जी या रागाचे सारंग अंग स्पष्ट करते.
राग बडहंस सारंग
याबद्दल तुम्हाला सर्वकाही माहित आहे का?