मलबार गंधमार्जार

मलबार गंधमार्जार (इंग्लिश:Malabar large-spotted civet;शास्त्रीय नाव: 'व्हिव्हेर्रा सिव्हेटिना; Viverra civettina) हा प्रामुख्याने भारताच्या पश्चिम घाट परिसरातील सदाहरित जंगलांमध्ये आढळणारा एक अत्यंत दुर्मिळ आणि संकटग्रस्त सस्तन प्राणी आहे. हा प्राणी मांसाहारी असून त्याचे शरीर राखाडी रंगाचे असते व त्यावर गडद काळे मोठे ठिपके असतात. त्याच्या पाठीवर मानेपासून शेपटीपर्यंत केसांची एक काळी रेघ असते. घाबरल्यावर किंवा आक्रमक झाल्यावर ही रेघ पाठीच्या कण्यासह तो उभी करतो. हा निशाचर प्राणी असून सहसा जमिनीवर एकटाच वावरतो. लहान उंदीर, बेडूक, साप, सरडे आणि विविध कीटक हे त्याचे मुख्य अन्न आहे.

एकेकाळी केरळ आणि कर्नाटकच्या किनारपट्टीवरील जंगलात मोठ्या प्रमाणावर आढळणारा हा प्राणी आता नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. जंगलांची झालेली मोठ्या प्रमाणावरील तोड, मानवी वस्त्यांचा विस्तार आणि कातडी तसेच सुगंधित मार्जारकस्तुरीसाठी होणारी अवैध शिकार यामुळे या प्राण्याची संख्या कमालीची घटली आहे. आययूसीएन (इंटरनॅशनल युनियन फॉर कन्झर्वेशन ऑफ नेचर) च्या रेड लिस्टनुसार मलबार गंधमार्जार हा अतिसंवेदनशील वर्गात समाविष्ट करण्यात आला आहे. भारतीय वन्यजीव संरक्षण कायदा, १९७२ च्या अनुसूची १ अंतर्गत या प्राण्याला सर्वोच्च कायदेशीर संरक्षण देण्यात आले आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →