महाराष्ट्रात सुरुवातीला ग्रंथालये स्थापन झाली, तेव्हा ग्रंथालयांतील बहुतांशी पुस्तके इंग्रजी असत. त्यामुळे मराठीला प्रोत्साहन मिळावे, आणि त्या भाषेतील ग्रंथांचा सार्वजनिक उपयोग व्हावा म्हणून, ठाणे शहरातील नागरिकांनी महाराष्ट्र सारस्वतकार विनायक लक्ष्मण भावे आणि विष्णू भास्कर पटवर्धन यांच्या पुढाकाराने या मराठी ग्रंथसंग्रहालयाची स्थापना १ जून १८९३ रोजी केली. संस्था स्थापन झाली तेव्हा संस्थेचे वर्गणीदार १७२ होते व संस्थेने ७६ पुस्तके खरेदी केली होती.
आज या संस्थेच्या ठाण्यातील सुभाष पथ येथे एक पाच मजली, तर नौपाडा येथे चार मजली अशा दोन इमारती आहेत.
मराठी ग्रंथसंग्रहालय (ठाणे)
या विषयावर तज्ञ बना.