प्राचीन ग्रीक भाषा

प्राचीन ग्रीक (Ἑλληνική, हेल्लेनीके) मध्ये इ.स.पू. १५०० ते इ.स.पू. ३०० च्या सुमारास प्राचीन ग्रीस आणि प्राचीन जगात वापरल्या जाणाऱ्या ग्रीक भाषेच्या रूप येतात. याचे साधारणपणे खालील कालखंडांमध्ये विभाजन केले जाते: मिकीनी ग्रीक ( c. १४०० – सी. इ.स.पू. १२०० ), ग्रीक अंधारयुग ( c. १२०० – सी. इ.स.पू. ८०० ), पुरातन किंवा होमरी काळ ( c. ८०० – सी. इ.स.पू. ५०० ), आणि शास्त्रीय काळ ( c. ५०० – सी. इ.स.पू. ३०० ).

प्राचीन ग्रीक ही होमरची आणि ५व्या शतकातील अथेनी इतिहासकार, नाटककार आणि तत्त्वज्ञांची भाषा होती. ही भाषा प्रबोधनकाळापासून पाश्चात्य जगातील शैक्षणिक संस्थांमध्ये ती अभ्यासाचा एक प्रमाणित विषय राहिली आहे. या लेखात प्रामुख्याने भाषेच्या महाकाव्य आणि अभिजात कालखंडांविषयी माहिती आहे, जे सर्वोत्तम पुरावे असलेले आणि प्राचीन ग्रीक भाषेचे सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण कालखंड मानले जातात. जेव्हा सिकंदरनी पंजाबमध्ये आक्रमण केले आणि राजा पुरुविरुद्ध लडले, या भाषेतील अनेक शब्द संस्कृतमध्ये आले, आणि त्या परिणामी मराठीतही आले. उदा. 'केंद्र', जे येते ग्रीकच्या 'κέντρον' (केन्त्रोन) पासून.

हेलेनी काळापासून( c. इ.स.पू. ३०० ) पुढे, प्राचीन ग्रीकानंतर कोइने ग्रीक आली, जीला एक वेगळा ऐतिहासिक टप्पा मानले जाते, जरी तिचे सर्वात जुने स्वरूप अतिकी ग्रीकशी मिळतेजुळते आहे आणि तिचे सर्वात नवीन रूप मध्ययुगीन ग्रीकच्या जवळ आहे, आणि कोइनेला व्यापक अर्थाने प्राचीन ग्रीक म्हणूनही वर्गीकृत केले जाऊ शकते – कारण ते ग्रीकचे मध्ययुगीन नव्हे तर प्राचीन स्वरूप आहे, जरी शतकानुशतके ते मध्ययुगीन आणि आधुनिक ग्रीकसारखे अधिकाधिक दिसू लागते.

प्राचीन ग्रीक भाषेत अतिकी, यवनी, दोरिसी, आयोली आणि आर्कादी-किप्री यांसारख्या अनेक बोलीभाषा होता. त्यांपैकी, अतिकी ही कोइने ग्रीकचा आधार बनली. ज्याच्याप्रमाणे कोइनेचा अनेकदा प्राचीन ग्रीकखाली मानल्या जातो, त्याचप्रमाणे याउलट, मिकीनी ग्रीकला सहसा स्वतंत्रपणे हाताळले जाते आणि तिचा नेहमीच प्राचीन ग्रीकमध्ये मानले जात नाही – यावरून हे दिसते की इ. स. पू, पहिल्या सहस्रकातील ग्रीक भाषा ही प्राचीन ग्रीकचे नमुनेदार मानली जाते.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →