भारतीय संदर्भाने प्रणय या शब्दाने भिन्नभिन्न अर्थ प्रकट होतात. मैत्री, आकर्षण, शृंगार, प्रीती, सहवास, संवाद, स्पर्श किंवा निखळ प्रणयचेष्टा यांपैकी एक किंवा अधिक गोष्टींच्या आस्वादातून प्रणय अभिव्यक्त होतो. प्रणय काही वेळा हेतूपूर्वक, तर काही वेळा आधी न ठरवताही घडून जातो. काही वेळा ती निव्वळ एखाद्या भावनेने, एखाद्या प्रणय कल्पनेने, तर काही वेळा भक्तिरसानेही अभिव्यक्त होतो.
प्रणयाच्या योगाने मिळणाऱ्या आनंदाच्या अनुभूतित व उत्कटतेत केवळ कामुकतेचे आधिक्य अथवा अतिरिक्तता नसून, ती उत्कटता पावित्र्य, आदर, संपूर्णता या गुणांनी युक्त असू शकते. 'प्रणय' शब्दांत समर्पण, निवेदन हा मुख्य भाव आहे. स्वतःच्या व्यक्तिमत्त्वाचे, संपूर्ण 'स्व' त्वाचे दुसऱ्या व्यक्तीला पवित्र भावाने, आदर बुद्धीने समर्पण करणे, म्हणजे प्रणय.
प्रणय-भावाच्या बिंबातील 'काम' हा एक किरण आहे, एवढेच. कामुकता ही संपूर्ण प्रणयबिंबाची व्याप्ती करीत नाही. किंबहुना कामुकतेशिवाय देखील प्रणय असू शकतो.
प्रणय
चला या जगात एक खोल डुबकी मारूया.