पाणी पदभार (वॉटर फूटप्रिंट) हा एका व्यक्ती, समूह किंवा उद्योगांनी वापरलेल्या वस्तु आणि सेवांच्या उत्पादनात किंवा पुरवठ्यात वापरलेल्या म्हणजेच उपभोगलेल्या पाण्याचे प्रमाण होय. पाणी पदभार हा पाण्याच्या वापराचे प्रमाण दर्शवतो.
पारंपरिकरित्या, पाण्याचा वापर उत्पादनाच्या संदर्भात खालील तीन विभागात केला जातो.
शेती
औद्योगिक
घरगुती
जागतिक पातळीवर पाणी वापरण्यासबंधीत जो काही माहिती आहे तो खूपच मर्यादित आहे.जागतिक शेती आणि कंपन्यांचे औद्योगिक उत्पादन आणि व्यापार यामुळे आभासी पाण्याचा (Virtual Water) जागतिक प्रवाह तयार होत आहे.
२००२ मध्ये पाण्याचा किती वापर केला जातो यासाठी पाण्याचे पदचिन्हे ही संकल्पना आली. त्यामुळे उत्पादन क्षेत्रात पाणी वापरण्यासंबंधीत महत्त्वाची माहिती कळू शकेल. १९९० च्या दशकात सुरू झालेल्या पर्यावरणीय पदभार (Environmental Footprint) या संकल्पनेशी वॉटर फुटप्रिंट समरस आहे. कारण पाणी हा पर्यावरणाचा महत्त्वपूर्ण घटक आहे.
पाण्याचे पदचिन्हे हा भौगोलिक सूचक फक्त पाण्याचा वापर आणि प्रदूषण दर्शवत नाही तर त्यातील भौगोलिक स्थाने देखील दर्शवतो.
पाणी पदभार
याची कहाणी तुम्हाला माहित आहे का?
