जोधइया बाई बैगा

जोधइया बाई बैगा (१९३८ - १५ डिसेंबर, २०२४) या एक भारतीय चित्रकार होत्या. त्या बैगा समाजातील होत्या आणि मध्य प्रदेशमधील उमरिया जिल्ह्यातील लोढा गावात राहत होत्या. त्यांनी आपले जवळजवळ पूर्ण आयुष्य गरिबी आणि हलाखीत व्यतीत केले.

त्यांचा जन्म १९३८ मध्ये झाला. लहानपणीच त्यांच्या माता-पित्यांचे निधन झाले होते, त्यानंतर त्यांच्या तीन भावांनी त्यांचा सांभाळ केला आणि त्यांचे लग्न लावून दिले. वयाच्या अवघ्या ४० व्या वर्षी त्यांच्या पतीचे निधन झाले. त्यावेळी त्यांना दोन मुले होती आणि त्या ६ महिन्यांच्या गर्भवती होत्या. पतीच्या निधनानंतर कुटुंबाची संपूर्ण जबाबदारी त्यांच्या खांद्यावर आली. कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी त्यांनी अनेक दशके मजुरी केली, जंगलातून लाकडे आणि महुआ गोळा करून विकला आणि स्थानिक दारू बनवण्यासारखी कामेही केली. त्या माती आणि अभ्रकापासून बनवलेल्या कच्च्या घरात राहत असत. त्यांना दोन मुले आणि एक मुलगी आहे. त्यांची मुलेही मजुरीचे काम करतात. त्यांचे नातूही त्यांना कलाक्षेत्रात मदत करत असत, जसे की मुखवटे बनवणे ज्यावर त्या पेंटिंग करायच्या. त्या जंगलातील लाकूड, रानमेवा आणि खत विकून उदरनिर्वाह करत असत.वयाच्या ६९-७० व्या वर्षी उमरिया येथील प्रसिद्ध कलाकार आशिष स्वामी यांच्याशी त्यांची भेट झाली. स्वामी यांनी त्यांच्यातील प्रतिभा ओळखली आणि त्यांना त्यांच्या 'जनगणान्वर' स्टुडिओमध्ये चित्रकलेचे प्रशिक्षण दिले. त्यांच्या कलाशैलीची तुलना गोंड कलाकार जंगगड सिंह श्याम यांच्या शैलीशी केली जाते.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →