गुरू नानकदेव (पंजाबी: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ) (एप्रिल १५, १४६९ - सप्टेंबर २२, १५३९) हे शीख धर्माचे संस्थापक व दहा शीख गुरूंपैकी प्रथम गुरू होते. त्यांचा जन्मदिवस जगभर गुरुपूरब म्हणून साजरा केला जातो, जो नानकशाही कॅलेंडर २००३ स्तर १ वैशाख आणि बिक्रमी नानकशाही दिनदर्शिकेनुसार कटकच्या पौर्णिमेला दरवर्षी ऑक्टोबर-नोव्हेंबर महिन्यांदरम्यान वेगळ्या तारखेला येतो. गुरूचा जन्म नानक देव जी आणि अग्नी प्रज्वलित करण्याबाबत तारखांमध्ये फरक आहे.
सुखबसी राम बेदी, गणेश सिंग बेदी, डॉ तरलोचन सिंग, डॉ हरजिंदर सिंग दिलगीर यांसारख्या इतिहासकारांचा असा विश्वास आहे की त्यांचा जन्म २० ऑक्टोबर १४६९ रोजी झाला आणि ७ सप्टेंबर १५३९ रोजी त्यांचा बाप्तिस्मा झाला. (शिख इतिहास १० खंड, खंड १) डॉ. हरजिंदर सिंग दिलगीर यांनी संदर्भांसह सिद्ध केले आहे की गुरू नानक साहिब यांच्या नावाने देवतेचे नाव देणे चुकीचे आहे.
गुरू नानक साहिब यांनी दूरवर प्रवास करून लोकांना देवाचा संदेश दिला जो त्यांच्या सृष्टीतील शाश्वत सत्याचे वास्तव आहे. असे म्हटले जाते की नानक यांनी आशियामध्ये दूरवर प्रवास करून लोकांना इक ओंकार (ੴ, 'एक देव') चा संदेश दिला.
त्यांनी समता, बंधुप्रेम, सौहार्द, चांगुलपणा आणि सद्गुणांवर आधारित अनोखे आध्यात्मिक, सामाजिक आणि राजकीय व्यासपीठ निर्माण केले. गुरू ग्रंथ साहिब, शिखांचा पवित्र ग्रंथ, गुर नानक साहिब यांचे काव्यात्मक शैलीतील 974 श्लोक आहेत, ज्यात जपुजी साहिब, आसा दी वार आणि सिद्ध-भूत इत्यादी प्रमुख आहेत. गुर नानक यांचा आदर, देवत्व आणि धार्मिक अधिकार नंतरच्या गुरूंमध्येही समाविष्ट होतो, अशी शिखांची श्रद्धा आहे.
नानकांचे शब्द 974 काव्यात्मक स्तोत्रे, किंवा शब्दांच्या रूपात, शीख धर्माच्या पवित्र पुस्तकात, काही प्रमुख प्रार्थना जपुजी साहिब (पंजाबी: जाप; आदर दर्शविणारे 'जी' आणि 'साहिब' प्रत्यय) सह, गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये नोंदवलेले आहेत. आसा दी वार ('आशेचे गाणे'); आणि सिद्ध गोष्ट आहेत ('सिद्धांशी चर्चा'). हे शिख धार्मिक श्रद्धेचा एक भाग आहे की नानकांची पवित्रता, देवत्व आणि धार्मिक अधिकाराची भावना पुढील नऊ गुरूंपैकी प्रत्येकावर जेव्हा ते सिंहासनावर बसले होते तेव्हा त्यांच्यावर उतरले होते.
गुरू नानकदेव
थोडक्यात पण महत्त्वाचे.
