अहिंसा

या विषयातील रहस्ये उलगडा.

अहिंसा ही भारतीय तत्त्वज्ञानातील एक महत्त्वाची नैतिक संकल्पना आहे. काया, वाचा व मन यांनी कोणत्याही सजीवाला इजा, दुखापत किंवा पीडा न पोहोचविणे याला अहिंसा असे म्हणतात. हिंदू धर्म, जैन धर्म आणि बौद्ध धर्म या धर्मांमध्ये अहिंसेला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.

अहिंसा ही केवळ शारीरिक हिंसा टाळण्यापुरती मर्यादित नसून विचार, वाणी आणि कृती यांमधून इतरांना हानी न पोहोचविण्याचा व्यापक जीवनदृष्टिकोन मानला जातो. जैन धर्मात अहिंसा हा सर्वोच्च धार्मिक आणि नैतिक आदर्श मानला जातो. बौद्ध धर्मात सर्व प्राणिमात्रांप्रती करुणा आणि अहिंसक वर्तन यांवर भर दिला जातो, तर हिंदू धर्मातील अनेक ग्रंथांमध्येही अहिंसेचे महत्त्व प्रतिपादित केले आहे.

महात्मा गांधी यांनी अहिंसेच्या तत्त्वाचा सामाजिक व राजकीय संघर्षामध्ये प्रभावीपणे उपयोग केला. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात सत्याग्रह आणि अहिंसक प्रतिकार या माध्यमांतून त्यांनी या तत्त्वाचा प्रसार केला.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →