हंसा वाडकर

हंसा वाडकर (मूळ नाव रतन साळगावकर, १९२३, मुंबई - १९७१, मुंबई) या मराठी चित्रपट अभिनेत्री होत्या. त्यांनी १९३६ च्या विजयची लग्ने या हिंदी आणि मराठी चित्रपटात वयाच्या १३ व्या वर्षी अभिनय केले. वाडकर यांनी बॉम्बे टॉकीज, प्रभात फिल्म कंपनी आणि नॅशनल स्टुडिओ यांसारख्या नामांकित चित्रपट कंपन्यांमध्ये काम करून स्वतःचे नाव कमावले. विष्णुपंत गोविंद दामले यांच्या संत सखू (१९४१) मध्ये तिची कारकीर्द परिभाषित करणारी भूमिका होती, जिथे तिने स्त्री संत सखूची भूमिका साकारली होती. लोकशाहीर राम जोशी (१९४७; हिंदीमधील मतवाला शायर राम जोशी) सारख्या तमाशा प्रकारातील तिच्या इतर संस्मरणीय भूमिका होत्या. त्यांनी सांगत्ये ऐका (१९५९) या चित्रपटात नायिकेची भूमिका केली होती. वाडकर यांनी १९७१ मध्ये संकलित केलेल्या आत्मचरित्रासाठी "सांगत्ये ऐका" हे शीर्षक वापरले होते. पत्रकार अरुण साधू यांनी मदत केलेल्या "माणूस" या मराठी नियतकालिकात हे आत्मचरित्र सुरुवातीला प्रकाशित झाले होते. तिला "तिच्या काळातील सर्वात जास्त मागणी असलेली आणि बोहेमियन अभिनेत्रींपैकी एक" म्हणून संबोधले जात असे.

वाडकर यांना तिच्या आयुष्यात वैवाहिक समस्या, दारूचे व्यसन, अनेक पातळ्यांवर अपमान अशा वैयक्तिक अडचणी आल्या. तिचे लग्न मोडले आणि तिच्या मुलीला तिच्यापासून दूर ठेवण्यात आले. श्याम बेनेगल दिग्दर्शित भूमिका (१९७७), हा वाडकर यांच्या आत्मचरित्रावर आधारित होती आणि या चित्रपटात अभिनेत्री स्मिता पाटील यांनी वाडकरची भूमिका केली होती. चित्रपटाला दोन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले, स्मिता पाटीलसाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री आणि सत्यदेव दुबे, श्याम बेनेगल आणि गिरीश कर्नाड यांच्यासाठी सर्वोत्कृष्ट पटकथा. २५ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्येही या चित्रपटाने फिल्मफेअर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार जिंकला.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →