सोलापूर जिल्ह्यातील मध्ययुगीन गढया

सोलापूर जिल्हा हा मध्ययुगात मराठ्यांच्या प्रशासनात वेगवेगळ्या अधिकाऱ्यांच्या अधिकाराखाली होता. शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळातील पहिला पेशवा होण्याचा मान हा सोलापूर जिल्ह्यालाच जातो. शामराज नीळकंठ हे करमाळा तालुक्यातील हिवरे येथील होते. मराठी काळातील या सर्व स्तरावरील सरकारी अधिकाऱ्यांना पारंपरिक हक्क आणि अधिकारी मानपान वतने, खास अधिकार आणि रोख पगारही दिला जात असे. या सर्व अधिकाऱ्यांना कारभार करण्यासाठी त्या त्या विभागातील अधिकार दिल्याचे दिसते. भाळवणीचे नाईक निंबाळकर, दहिगावचे नाईक निंबाळकर, गुरसाळे येथील कवडे घराणे, करमाळ्याचे राव रंभा निंबाळकर घराणे, अक्कलकोटचे राजे भोसले घराणे या घराण्यातील कर्त्या पुरुषांनी इतिहासात मोलाची कामगिरी केली. अशी अनेक घराणी सोलापूर जिल्ह्यातील मराठ्यांच्या प्रशासनात कार्यरत होती. अशा प्रशासनात कार्यरत असलेल्या या अधिकाऱ्यांच्या सरदारांच्या वास्तू आजही सोलापूर जिल्ह्यात इतिहासाची साक्ष देतात. या अधिकाऱ्यांच्या गढया, वाडे, त्यांच्या सनदा कागदपत्रे हत्यारे अस्तित्वात आहेत.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →