घुमान संमेलनाच्या परतीच्या प्रवासादरम्यान रेल्वेतील असुविधा, उद्विग्नतेला वाट करून देण्यासाठी उपरोधिक भावनेतून साहित्यप्रेमींनी ५ ते ७ एप्रिल २०१५ या काळात धावत्या रेल्वेतील पहिले मराठी साहित्य संमेलन 'साजरे' केले. या संमेलनात घुमान संमेलनाने काय दिले याचे ऑडिट परखडपणे करण्यात आले.
तसेच, संमेलन झाल्यानंतर सर्वसामान्य साहित्यरसिक अखिल भारतीय साहित्य महामंडळ, संयोजक संस्था आणि राज्य सरकारकडून वाऱ्यावर कसे सोडले जातात, याचाही ऑंखो देखा हाल या ६० तासांहून अधिक काळ रखडलेल्या रेल्वे प्रवासातून आला.
साहित्य रसिकांसाठीच्या सोयींमधील निष्काळजीपणाच्या निषेधार्थ उद्विग्न आणि उपरोधिक भावनेतून घेण्यात आलेल्या या संमेलनाचे स्वागताध्यक्ष संजय मयेकर व तानाजी दिवेकर निमंत्रक होते. ज्येष्ठ साहित्यिक प्रा. हरी नरके संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी होते. तर ज्येष्ठ कवी अशोक नायगावकर यांच्या हस्ते संमेलनाचे उदघाटन झाले. टाळ-मृदंग-अभंगाच्या गजरात काढण्यात आलेली ग्रंथदिंडी, ग्रंथप्रदर्शन, कवी संमेलन, परिसंवाद, अध्यक्षीय भाषण असे सर्वकाही या संमेलनात होते.
एरवी, साहित्य संमेलनातील परिसंवाद-चर्चा कंटाळवाणे होतात. या ठिकाणी कंटाळवाण्या प्रवासात पंजाब, हरियाणा, उत्तर प्रदेश, राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्र अशा पाच राज्यांमधील अभिव्यक्ती रुळांवर घेत घेत परिसंवाद रंगले. तेही. 'मराठीची गाडी रूळ सोडून धावत असताना या संमेलनामुळे मराठीला रुळावर आणण्याचा प्रयत्‍न झाला. बाकी साहित्य संमेलनांमध्ये केवळ ज्येष्ठांचा सहभाग असताना तरुणांची मोठी संख्या हे या संमेलनाचे वैशिष्ट्य होते. संमेलनांमध्ये तरुण वर्ग जोडला गेल्यास मराठी भाषेला मरण नाही. घुमान संमेलनात इतिहासाचा धांडोळा घेतला गेला. मात्र, वर्तमानाचा टप्पा या रेल्वे संमेलनात दिसून आला,' असे प्रा. नरके यांनी सांगितले.
रेल्वे साहित्य संमेलन
यामागील विज्ञान आणि इतिहास.