रशिया–युक्रेन युद्ध

रशिया-युक्रेनियन युद्ध (युक्रेनियन: російсько-українська війна) हा एक चालू आणि प्रदीर्घ संघर्ष आहे जो फेब्रुवारी 2014 मध्ये सुरू झाला होता, ज्यामध्ये एकीकडे रशिया आणि रशिया-समर्थक सैन्यांचा समावेश होता आणि दुसरीकडे युक्रेन. युक्रेनचा भाग म्हणून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळखल्या जाणाऱ्या क्रिमिया आणि डोनबासच्या काही भागांवर हे युद्ध केंद्रित आहे. रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील तणाव विशेषतः 2021 ते 2022 पर्यंत उफाळून आला, जेव्हा हे उघड झाले की रशिया युक्रेनवर लष्करी आक्रमण करण्याचा विचार करत आहे. फेब्रुवारी 2022 मध्ये, रशियासोबतची राजनैतिक चर्चा अयशस्वी झाल्यामुळे आणि 22 फेब्रुवारी 2022 रोजी रशियाने फुटीरतावादी नियंत्रित प्रदेशात सैन्य हलवल्यामुळे संकट अधिक गडद झाले. 24 फेब्रुवारी रोजी, रशियाने युक्रेनवर पूर्ण-प्रमाणावर आक्रमण सुरू केले.

युरोमैदान निषेध आणि त्यानंतर 22 फेब्रुवारी 2014 रोजी युक्रेनचे अध्यक्ष व्हिक्टर यानुकोविच यांना काढून टाकल्यानंतर आणि युक्रेनमधील रशियन समर्थक अशांततेच्या दरम्यान, चिन्हाशिवाय रशियन सैनिकांनी क्राइमियाच्या युक्रेनियन प्रदेशातील धोरणात्मक स्थान आणि पायाभूत सुविधांवर नियंत्रण ठेवले. 1 मार्च 2014 रोजी, रशियन फेडरेशनच्या फेडरेशन कौन्सिलने रशियन राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांना युक्रेनमध्ये लष्करी बळाचा वापर करण्याची विनंती करण्याचा ठराव एकमताने स्वीकारला. "रिटर्निंग ऑफ क्राइमिया" वर रशियन लष्करी कारवाई सुरू झाल्यानंतर अनेक दिवसांनी हा ठराव मंजूर करण्यात आला. क्रिमियन संसदेवर कब्जा केल्यानंतर रशियाने आयोजित केलेल्या मोठ्या प्रमाणावर टीका झालेल्या स्थानिक सार्वमतानंतर रशियाने क्रिमियाला जोडले, ज्याचा परिणाम क्रिमियाचे स्वायत्त प्रजासत्ताक रशियन फेडरेशनमध्ये सामील होण्यासाठी झाला. एप्रिलमध्ये, युक्रेनच्या डोनबास भागात रशियन समर्थक गटांनी केलेली निदर्शने युक्रेनियन सरकार आणि स्वयं-घोषित डोनेस्तक आणि लुहान्स्क पीपल्स रिपब्लिकच्या रशियन-समर्थित फुटीरतावादी सैन्यांमधील युद्धात वाढली. ऑगस्टमध्ये, रशियन लष्करी वाहनांनी डोनेस्तक ओब्लास्टच्या अनेक ठिकाणी सीमा ओलांडली. सप्टेंबरच्या सुरुवातीला युक्रेनियन सैन्याच्या पराभवासाठी रशियन सैन्याने केलेली घुसखोरी जबाबदार मानली गेली.

नोव्हेंबर 2014 मध्ये, युक्रेनच्या सैन्याने पूर्व युक्रेनच्या फुटीरतावादी-नियंत्रित भागांमध्ये रशियाकडून सैन्य आणि उपकरणांची तीव्र हालचाल नोंदवली.[85] असोसिएटेड प्रेसने 40 अचिन्हांकित लष्करी वाहने बंडखोर-नियंत्रित भागात फिरत असल्याची माहिती दिली.[86] ऑर्गनायझेशन फॉर सिक्युरिटी अँड को-ऑपरेशन इन युरोप (OSCE) स्पेशल मॉनिटरिंग मिशनने डीपीआर-नियंत्रित प्रदेशात जड शस्त्रास्त्रे आणि टाक्यांचे काफिले चिन्हाशिवाय निरीक्षण केले.[87] OSCE निरिक्षकांनी पुढे सांगितले की त्यांनी दारूगोळा वाहतूक करणारी वाहने आणि सैनिकांचे मृतदेह मानवतावादी मदत काफिल्यांच्या नावाखाली रशियन-युक्रेनियन सीमा ओलांडताना पाहिले. ऑगस्ट 2015च्या सुरुवातीस, OSCE ने कारवाईत मारल्या गेलेल्या सैनिकांसाठी रशियन लष्करी संहिता चिन्हांकित अशा 21 पेक्षा जास्त वाहनांचे निरीक्षण केले. द मॉस्को टाईम्सच्या मते, रशियाने संघर्षात रशियन सैनिकांच्या मृत्यूची चर्चा करणाऱ्या मानवाधिकार कार्यकर्त्यांना धमकावण्याचा आणि शांत करण्याचा प्रयत्न केला आहे. OSCE ने अहवाल दिला आहे की त्याच्या निरीक्षकांना "संयुक्त रशियन-अलिप्ततावादी सैन्याने" नियंत्रित केलेल्या भागात प्रवेश नाकारला होता.

आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या बहुसंख्य सदस्यांनी आणि अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल सारख्या संघटनांनी क्रांतिोत्तर युक्रेनमधील रशियाच्या कृत्याबद्दल, आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन केल्याचा आणि युक्रेनियन सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन केल्याचा आरोप करून रशियाचा निषेध केला आहे. अनेक देशांनी रशिया, रशियन व्यक्ती किंवा कंपन्यांवर आर्थिक निर्बंध लागू केले.

ऑक्टोबर 2015 मध्ये, द वॉशिंग्टन पोस्टने वृत्त दिले की रशियाने सीरियाचे अध्यक्ष बशर अल-असद यांना पाठिंबा देण्यासाठी युक्रेनमधून सीरियामध्ये आपल्या काही उच्चभ्रू तुकड्या पुन्हा तैनात केल्या आहेत.[97] डिसेंबर 2015 मध्ये, रशियन फेडरेशनचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी कबूल केले की रशियन लष्करी गुप्तचर अधिकारी युक्रेनमध्ये कार्यरत होते, तरीही ते नियमित सैन्यासारखे नसल्याचा आग्रह धरत होते. फेब्रुवारी 2019 मध्ये, युक्रेनच्या 7% प्रदेशाचे युक्रेन सरकारने तात्पुरते ताब्यात घेतलेले प्रदेश म्हणून वर्गीकरण केले होते.

24 फेब्रुवारी 2022 रोजी रशियाने युक्रेनवर आक्रमण सुरू केले.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →