मुंबादेवी मंदिर

मुंबादेवी ही मुंबईची ग्रामदेवता आहे. मुंबईचे नाव मुंबादेवी या देवीवरूनच पडले. (मुळात मुंबादेवी ही मासे पकडणाऱ्या कोळ्यांची देवता होती.) तिचे देऊळ मुंबईच्या सध्याच्या फोर्ट भागात होते. जेव्हा इंग्रजांनी तेथे व्हिक्टोरिया टर्मिनस हे रेल्वे स्थानक बांधायचे ठरवले तेव्हा बांधकामाला अडथळा ठरलेले ते देऊळ त्यांनी काढून टाकले आणि मुंबईच्या काळबादेवी-भुलेश्वर भागात मुंबादेवीचे सध्याचे मंदिर बांधून दिले. मुंबादेवी मंदिर हे मुंबई, महाराष्ट्र, भारतातील एक जुने मंदिर आहे, जे देवीच्या स्थानिक अवतार मुंबाला समर्पित आहे. मराठी 'मुंबा' हा शब्द संस्कृतमधून आला आहे. मुंबादेवी ही मुंबईची ग्रामदेवी आहे. देवी मुंबादेवीला समर्पित हिंदू संप्रदाय १५ व्या शतकापासून प्रमाणित आहेत, असे म्हटले जाते की हे मंदिर १६७५ मध्ये पूर्वीच्या बोरी बंदर खाडीच्या मुख्य लँडिंग साइटजवळ सेंट जॉर्ज किल्ल्याच्या उत्तर भिंतीजवळ बांधले गेले होते, मुंबा नावाच्या एका हिंदू महिलेने. खाडी आणि किल्ले आता अशा बिंदूपर्यंत बदलले आहेत जिथे ते शहराच्या भूतकाळाची आठवण करून देतात. दुसरीकडे, मंदिर अजूनही सक्रिय आहे.

मुंबा ही देवी मराठी भाषिक आगरी (मीठ गोळा करणारे) आणि कोळी (मच्छीमार) यांची संरक्षक होती, जे मुंबईच्या सात बेटांचे मूळ रहिवासी होते. मंदिरातील काळ्या पाषाणातील शिल्पाप्रमाणे तिचे चित्रण करण्यात आले आहे. मुंबाची एक व्युत्पत्ती जी लोकप्रिय आहे ती म्हणजे "महा अंबा" किंवा "ग्रेट मदर" ही हिंदू माता देवीसाठी भारतातील अनेक प्रसिद्ध नावांपैकी एक आहे. दक्षिण मुंबईतील भुलेश्वर भागात असलेले हे मंदिर धातू आणि कपड्यांच्या बाजारपेठेच्या मध्यभागी आहे. हे हिंदूंसाठी एक पवित्र तीर्थक्षेत्र आणि पूजास्थान आहे आणि त्यामुळे दररोज शेकडो लोक भेट देतात. मुंबईच्या अभ्यागतांना मंदिरात आदरांजली वाहणे असामान्य नाही आणि हे मुंबईच्या प्रमुख पर्यटन आकर्षणांपैकी एक आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →