पार्वती

पार्वती (संस्कृत: पार्वती, IAST: Pārvatī, IPA: /pɑɾʋət̪iː/), तिला उमा (संस्कृत: उमा, IAST: उमा, IPA: /ʊmɑː/) आणि गौरी (संस्कृत: गौरी, IAST: गौरी, IPA: /gə͡ʊɾiː/) असेही म्हणतात, ती हिंदू धर्मातील प्रमुख देवींपैकी एक आहे, तिला शक्ती, ऊर्जा, पोषण, सुसंवाद, प्रेम, सौंदर्य, भक्ती आणि मातृत्वाची देवी म्हणून पूजले जाते. लक्ष्मी आणि सरस्वती यांच्यासोबत असते , त्रिदेवी म्हणून ओळखली जाते.

महाकाव्याच्या काळात (४०० इ.स.पू.- ४०० ईस्वी) देवी म्हणून तिच्या पहिल्या दर्शनापासून, पार्वतीला प्रामुख्याने भगवान शिवाची पत्नी म्हणून चित्रित केले आहे. पुराणानुसार, पार्वती ही शिवाची पहिली पत्नी सतीचा पुनर्जन्म आहे, जिने तिचे वडील दक्ष यांनी शिवाचा अपमान केल्यानंतर तिच्याशी कौटुंबिक संबंध तोडण्यासाठी तिचे शरीर सोडले होते.

पार्वती तिच्या मातृत्वासाठी देखील प्रसिद्ध आहे, ती प्रमुख हिंदू देवता गणपतीआणि कार्तिकेय यांची आई आहे.

ती देवी-केंद्रित शाक्त पंथातील मध्यवर्ती देवतांपैकी एक आहे, जिथे तिला सर्वोच्च देवता महादेवीचे परोपकारी पैलू मानले जाते, आणि दहा महाविद्या आणि नवदुर्गांसह महादेवीच्या विविध प्रकटीकरणांशी जवळून संबंधित आहे.

प्राचीन पुराणिक साहित्यात पार्वतीचे मोठ्या प्रमाणात वर्णन आढळते आणि तिच्या मूर्ती आणि प्रतिमा संपूर्ण दक्षिण आशिया आणि आग्नेय आशियातील हिंदू मंदिरांमध्ये आढळतात. तिला आणि शिवाला समर्पित हिंदू मंदिरांमध्ये, तिला प्रतीकात्मकपणे योनी म्हणून दर्शविले जाते.

ही हिंदू धर्मातील जगन्माता समजली जाणारी देवी, तसेच शिवाची पत्‍नी आहे. 'अन्नपूर्णा' हे पार्वतीचे एक रूप आहे. सप्तमातृकांत हिचे रूप माहेश्वरी (महेश-शिवाची शक्ति) असेही आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →