मरे रॉथबार्ड

मरे न्यूटन रोथबार्ड (US: ; २ मार्च, १९२६ - ७ जानेवारी, १९९५) एक ऑस्ट्रियन मतवादाचे अमेरिकन अर्थतज्ज्ञ, आर्थिक इतिहासकार, राजकीय सिद्धांतकार, आणि कार्यकर्ता होते. रोथबार्ड २०व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यवादी चळवळामध्ये एक अतिशय महत्वाचे माणूस होते, विशेषतः त्यातील दक्षिणपंथी भाग, आणि अराजक भांडवलशाहीचे संस्थापक व सिद्धांतवादी होते. त्यांनी राजकीय सिद्धांतावर, इतिहासावर, अर्थशास्त्रावर, अशा इतर विशेषांवर वीसपेक्षा अधिक पुस्तके लिहिले.

रोथबार्ड यांनी असा युक्तिवाद केला की "कॉर्पोरेट राज्याच्या मक्तेदारी प्रणाली" द्वारे पुरविल्या जाणाऱ्या सर्व सेवा खाजगी कंपन्यांद्वारे अधिक कार्यक्षमतेने पुरविल्या जाऊ शकतात आणि लिहिले की राज्य "पद्धतशीर आणि मोठ्या प्रमाणावर केलेली लूटमार" आहे. त्यांनी आंशिक राखीव बँकिंगला फसवणुकीचा एक प्रकार म्हटले आणि मध्यवर्ती बँकिंगला विरोध केला. त्यांनी इतर राष्ट्रांच्या कारभारात सर्व लष्करी, राजकीय आणि आर्थिक हस्तक्षेपाला स्पष्टपणे विरोध केला.

रोथबार्ड यांनी मुख्य प्रवाहातील आर्थिक पद्धती नाकारल्या आणि त्यांच्याऐवजी लुडविग वॉन मिसेस यांच्या कृतीशास्त्राचा स्वीकार केला. त्यांच्या लेखन आणि स्वातंत्र्यवादी कार्यकर्तेसोबतच, त्यांनी १९६६ पासून ब्रुकलिन तंत्रनिकेतन संस्थेमध्ये अर्धवेळ अर्थशास्त्र शिकवले आणि १९८६ नंतर नेवाडा विद्यापीठ, लास वेगास येथे एका प्रतिष्ठित पदावर शिकवले. तेल अब्जाधीश चार्ल्स कोच यांच्यासोबत भागीदारी करून, रोथबार्ड हे १९७० च्या दशकात केटो संस्था आणि स्वातंत्र्यवादी अभ्यासांचे केंद्राचे संस्थापक होते. त्यांनी केटो आणि कोच यांच्याशी संबंध तोडले आणि १९८२ मध्ये ल्यू रॉकवेल आणि बर्टन ब्लूमर्ट यांच्यासोबत अलाबामामध्ये मिसेस संस्थेची स्थापना केली.

जरी ते दक्षिणपंथी स्वातंत्र्यवादी होते, तरी रोथबार्ड मिल्टन फ्रीडमन, आयन रँड आणि ॲडम स्मिथ यांचे टीकाकार होते. रोथबार्ड यांनी समतावाद आणि नागरी अधिकार चळवळीला विरोध केला आणि कल्याणकारी राज्याच्या वाढीसाठी महिलांचे मतदान आणि सक्रियतेला जबाबदार धरले. त्यांनी ऐतिहासिक सुधारणावादाला प्रोत्साहन दिले आणि होलोकॉस्ट नाकारणाऱ्या हॅरी एल्मर बार्न्सांशी मैत्री केली. त्यांच्या कारकिर्दीच्या उत्तरार्धात, रोथबार्ड यांनी पारंपरिक पुराणमतवादासोबत (ज्याला ते पारंपरिक स्वातंत्र्यवाद म्हणत होते) स्वातंत्र्यवादी युतीचे समर्थन केले, दक्षिणपंथी लोकवादाला पसंती दिली आणि डेव्हिड ड्यूक व जोसेफ मॅकार्थी यांना राजकीय रणनीतीसाठी आदर्श म्हणून वर्णन केले. २०१० च्या दशकात, अति-दक्षिणावर प्रभाव म्हणून ते पुन्हा चर्चेत आले.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →