जहागीर (किंवा जागीर) ही मध्ययुगीन आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापूर्व पूर्व-आधुनिक भारतीय उपखंडातील एक प्रमुख महसूल आणि जमीन अनुदान व्यवस्था होती. 'जहागीर' हा शब्द मुळात फारसी भाषेतील 'जाय' (जागा) आणि 'गीर' (ताब्यात घेणे) या शब्दांपासून झाला असून, त्याचा शाब्दिक अर्थ 'जागा किंवा जमिनीचा अधिकार धारण करणे' असा होतो.
या व्यवस्थेअंतर्गत इस्लामी सल्तनती, मुघल साम्राज्य, आणि इतर प्रादेशिक राजवटींमधील राज्यकर्ते आपल्या लष्करी अधिकाऱ्यांना, सरदारांना किंवा प्रशासकांना त्यांच्या सेवांच्या बदल्यात रोख पगाराऐवजी विशिष्ट प्रदेशातील शेतसारा (महसूल) गोळा करण्याचा अधिकार देत असत. जहागीर मिळवणाऱ्या व्यक्तीला जहागीरदार असे म्हटले जाई.
जहागीर
तुमचे ज्ञान वाढवण्यासाठी वाचा.