जनार्दन बाळाजी मोडक

जनार्दन बाळाजी मोडक (३१ डिसेंबर, इ.स. १८४५:पंचनदी, रत्‍नागिरी जिल्हा, महाराष्ट्र - १९ मार्च, इ.स. १८९२:ठाणे, महाराष्ट्र) हे मराठी आणि संस्कृत काव्याचे चिकित्सक व संग्राहक होते. पुणे येथे बी.ए.च्या वर्गात असतानाच इ.स. १८७०पासून ते मेजर थॉमस कॅन्डी यांच्या हाताखाली भाषांतरकार म्हणून नोकरीला लागले. नंतर जनार्दन बाळाजी मोडक ठाणे शहरातील एका शाळेत शिक्षक झाले. महाराष्ट्र सारस्वतकार विनायक लक्ष्मण भावे यांच्यावर मोडकांचा मोठा प्रभाव होता.

विविधज्ञानविस्तार (स्थापना-इ.स. १८६८) या नियतकालिकाशी जनार्दन बाळाजी मोडक यांचा संबंध सन १८७४पासून आला, तो थेट १८९०पर्यंत. या काळात मोडकांनी ज्योतिष व गणिताविषयी अनेक लेख मासिकात लिहिले. भास्कराचार्यांच्या लीलावतीचे भाषांतरही प्रसिद्ध केले. शिवाय संस्कृत कवींची चरित्रे, संस्कृत काव्यांतील सौंदर्य, आणि पुस्तकपरीक्षणे आदी विषयांवर मोडक विविधज्ञानविस्तारात लिहीतच होते. याखेरीज त्यांचे मराठी काव्यासंबंधी लेख ‘निबंधमाला’, ‘निबंधचंद्रिका’ ‘शालापत्रक’, ठाण्याचे ‘अरुणोदय’, मुंबईचे ‘इंदुप्रकाश’ आदी मासिकांतून प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या या काव्याच्या व्यासंगामुळेच ‘काव्येतिहाससंग्रह’ व नंतर ‘काव्यसंग्रह’ या मासिकांच्या संपादनाची जबाबदारी जनार्दन बाळाजी मोडक यांच्यावर पडली, आणि त्यांनी ती उत्तमपणे पार पाडली.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →