गगनयान

गगनयान ("Celestial Vehicle") हे भारतीय मानवी अंतराळ उड्डाण कार्यक्रमाचे रचनात्मक अंतराळ यान बनवण्याच्या उद्देशाने एक भारतीय मानवी कक्षीय अंतराळयान आहे. अंतराळयान तीन लोकांना घेऊन जाण्यासाठी डिझाइन केले जात आहे. त्याशिवाय एक नियोजित अपग्रेड आवृत्ती भेट आणि डॉकिंग क्षमतेसह सुसज्ज असेल. आपल्या पहिल्या मानवी मोहिमेमध्ये, भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इस्रो) ची मोठ्या प्रमाणावर स्वायत्त अशी ५.३-मेट्रिक टन वजनाची कॅप्सूल ४०० किमी उंचीवर सात दिवसांपर्यंत दोन किंवा तीन अंतराळवीरांच्या दलासह पृथ्वीभोवती फिरेल. इस्रोच्या LVM3 वर डिसेंबर २०२१ मध्ये प्रथम मानवी मोहीम प्रक्षेपित करण्याचे नियोजित होते, परंतु त्यानंतर त्यात विलंब होऊन, मोहीम २०२५ पर्यंत लांबविण्यात आली.

हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (एचएएल) निर्मित मानवी मॉड्यूलने १८ डिसेंबर २०१४ रोजी पहिले मानवरहीत प्रायोगिक उड्डाण केले. मे २०१९ पर्यंत, मानवी मॉड्यूलची रचना पूर्ण झाली आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) गंभीर मानव-केंद्रित प्रणाली आणि तंत्रज्ञान जसे की अंतराळात खाता येण्याजोगे अन्न, अंतराळवीर आरोग्य सेवा, रेडिएशन मापन आणि संरक्षण, मानवी मॉड्यूलच्या सुरक्षित पुनर्प्राप्तीसाठी पॅराशूट, आणि अग्नी विरोध प्रणालीसाठी समर्थन प्रदान करेल.

११ जून २०२० रोजी, भारतातील कोविड-१९ साथीच्या आजारामुळे पहिल्या मानवरहित गगनयान प्रक्षेपणाला विलंब होणार असल्याची घोषणा करण्यात आली. मानवी प्रक्षेपणांची एकूण टाइमलाइन अप्रभावित राहणे अपेक्षित होते. इस्रो चे अध्यक्ष एस. सोमनाथ यांनी ३० जून २०२२ रोजी घोषित केले की सुरक्षेच्या कारणास्तव पहिली मानवी मोहीम २०२४ पर्यंत होणार नाही. तथापि, एप्रिल २०२३ मध्ये एका स्रोताने सुचवले की इस्रो २०२५मध्ये प्रक्षेपण करण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →