केजीबी

कमीटी फॉर स्टेट सिकुरीटी तथा राष्ट्रीय सुरक्षा समिती किंवा केजीबी ही १९५४ ते १९९१ पर्यंत सोव्हिएत युनियनची मुख्य सुरक्षा संस्था होती. ती चेका, ओजीपीयू (OGPU) आणि एनकेव्हीडी (NKVD) यांसारख्या पूर्वीच्या सोव्हिएत गुप्त पोलीस संस्थांची थेट उत्तराधिकारी होती. मंत्रिमंडळाशी संलग्न असलेली ही संस्था, "संघ-प्रजासत्ताक अधिकारक्षेत्रातील" प्रमुख सरकारी संस्था होती, जी अंतर्गत सुरक्षा, परकीय गुप्तचर, प्रति-गुप्तचर आणि गुप्त पोलीस कार्ये पार पाडत असे. रशियन एसएफएसआर (SurfSSR) वगळता सोव्हिएत युनियनच्या प्रत्येक प्रजासत्ताकात अशाच प्रकारच्या संस्था कार्यरत होत्या, जिथे केजीबीचे मुख्यालय होते आणि तिच्याशी अनेक संलग्न मंत्रालये, राज्य समित्या आणि राज्य आयोग होते.

३ डिसेंबर १९९१ रोजी, केजीबी अधिकृतपणे विसर्जित करण्यात आले. रशियामध्ये त्याची जागा फॉरेन इंटेलिजन्स सर्व्हिस (एसव्हीआर) आणि नंतर फेडरल सिक्युरिटी सर्व्हिस (एफएसबी) संस्थांनी घेतली. १९९१-९२ च्या दक्षिण ओसेशिया युद्धानंतर, स्वयंघोषित दक्षिण ओसेशिया प्रजासत्ताकाने मूळ नाव कायम ठेवून स्वतःची केजीबी स्थापन केली. याव्यतिरिक्त, बेलारूसने १९९१ मध्ये बायलोरशियन एसएसआरच्या केजीबीचा उत्तराधिकारी, बेलारशियन केजीबी, स्थापन केली, ती देखील मूळ नाव कायम ठेवून.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →