कलम करणे

वनस्पती प्रजनन : दोन पद्धती :-



बियांपासून किंवा खोड कलम, भर कलम, दाब कलम, उती संवर्धन,गट्टी कलम या पद्धाती वापरून खोड, मूळ, पान, अशा शाकीय अवयवांपासून वनस्पतीच्या होणाऱ्या प्रजननास शाकीय अभिवृद्धी असे म्हणतात.

बिजाणूंपासून होणाऱ्या प्रजनन पद्धतीला बिजाणुजन्य प्रजनन (टिश्यू कल्चर ) म्हणतात.

या दोन्ही पद्धतीने वनस्पतीचे प्रजनन करून रोपे तयार केली जातात.

पूर्व तयारी

प्रात्यक्षिक करण्यापूर्वी प्रथम स्वतः ते प्रात्यक्षिक करून पाहून त्यात येणाऱ्या अडचणी जाणून घ्याव्या लागतात. प्रात्यक्षिकापूर्वी स्पॅनिग माॅस (शेवाळ), संजीवक. प्लॅस्टिक पिशव्या इत्यादी साहित्याची जमवाजमव करून ठेवावी लागते..

प्रत्यक्ष वनस्पती प्रजननाचा उद्योग सुृरू करण्यापूर्वी

एक छोटी नर्सरी तयार करून त्यामध्ये छाट कलमाची, गुट्टी कलमाची व दाब कलमाची रोपे तयार करावीत आणि त्यासाठी अनुभव म्हणून



बोगनवेल, डुरांडा या शोभेच्या रोपांची प्रत्येकी १०० छाट कलमाची रोपे तयार करून पाह्यल्यास फायदा होतो.

एखाद्या शेतकऱ्याच्या द्राक्षाच्या बागेचे छाटकाम करून पहावे.

एका शेतकऱ्याच्या डाळिंब बागेत गुट्टी कलम करून पहावे.

पारिजातकाच्या १०० रोपांना गुट्टी कलम करून पहावे.

एखाद्या शेतकऱ्याच्या पेरूच्या बागेत दाब कलम करून द्यावे

अपेक्षित कौशल्ये



कलमाची हत्यारे हाताळण्यास शिकणे.

कलमांच्या फांद्या निवडण्यास शिकणे.

खत, मातीचे मिश्रण योग्य प्रकारे करता येणे.

छाट व्यवस्थित घेता येणे.

कलमे व्यवस्थित बांधणे.

साहित्य- स्पॅनिग माॅस, संजीवक, प्लॅस्टिक पिशवी, प्लॅस्टिक कागद (कलम) पट्टी.

साधने- सी कटर, कलमाचा चाकू इ.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →