नेलुम्बो हे मोठ्या, आकर्षक फुले असलेल्या जलीय वनस्पतींची एक जातकुळी आहे. या कुळातील सदस्यांना सर्वसामान्यपणे कमळ असे म्हणले जाते. नेलुंबो हे दिसण्यास कुमुदिनी उर्फ (वॉटर लिली) कुटुंबातील सदस्यांसारखे दिसतात, परंतु दोन्ही जातकुळी प्रत्यक्षात भिन्न भिन्न आहेत.
कमळाच्या फक्त दोन ज्ञात जिवंत प्रजाती आहेत; नेलुम्बो न्यूसिफेरा हे पूर्व आशिया, दक्षिण आशिया, आग्नेय आशिया येथे उगवते. विशेष म्हणजे हीच प्रजाती अत्यंत प्रसिद्ध आहे. याची फुले मुख्यतः गुलाबी आणि क्वचित पांढऱ्या रंगाची असतात. या वनस्पतीचा पूजेसाठी, खाण्यासाठी तसेच औषधी वनस्पती म्हणून सर्रास लागवड केली जाते. आयुर्वेद आणि पारंपारिक चीनी औषधांमध्ये या वनस्पतीचा उपयोग होतो.
दुसरे कमळ म्हणजे नेलुम्बो ल्युटिया, जे मूळचे उत्तर अमेरिका आणि कॅरिबियन आहे. याची फुले पिवळ्या रंगाची असतात. या दोन अॅलोपॅट्रिक प्रजातींमध्ये बागायती संकरित उत्पादन करून काही नवीन प्रजाती निर्माण केल्या गेल्या आहेत.
कमळ (नेलुंबो)
याची कहाणी तुम्हाला माहित आहे का?
