ऋषभ (अवतार)

ऋषभ हा हिंदू धर्मातील, भागवत पुराणातील विष्णूच्या चोवीस अवतारांपैकी एक आहे. काही विद्वान या अवताराला जैन धर्माचे पहिले तीर्थंकर ऋषभनाथ यांच्यासारखेच मानतात.

भागवत पुराणाच्या पाचव्या ग्रंथातील (५.३–५.६) चार अध्यायांमध्ये त्यांच्या जीवनाचा विस्तारित वृत्तांत आहे. ऋषभ हे विष्णूचे आंशिक अवतार म्हणून वर्णन केले आहे, व त्यांचा जन्म, राजपद, तपस्वी संन्यास आणि जग सोडून जाण्याचे तपशीलवार वर्णन केले आहे.

त्यांचा जन्म राजा नाभी आणि राणी मेरुदेवी यांच्या पोटी झाला, (एका पर्यायी कथेत त्यांच्या आईचे नाव सुदेवी आहे). ग्रंथानुसार, राजा नाभी हा एक सद्गुणी परंतु संतानहीन राजा होता ज्याने कठोर तपस्या केली आणि वारसासाठी विष्णूला एक भव्य यज्ञविधी सोपवला. त्याच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन, ब्रह्मचारी श्रमणांच्या धर्माचे उदाहरण देण्यासाठी विष्णूने नाभीच्या पत्नीद्वारे अवतार घेतल्याचे म्हटले जाते.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →