अल्बर्ट आइन्स्टाइन

अ‍ल्बर्ट आईन्स्टाईन (१४ मार्च १८७९ - १८ एप्रिल १९५५) हे जर्मनीत जन्मलेले एक सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रज्ञ होते. सार्वकालिक सर्वश्रेष्ठ वैज्ञानिकांपैकी एक म्हणून ते गणले जातात. आइन्स्टाईन हे सापेक्षतेचा सिद्धांत विकसित करण्यासाठी प्रसिद्ध आहेत. क्वांटम मेकॅनिक्स सिद्धांताच्या विकासासाठी त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. सापेक्षता आणि क्वांटम मेकॅनिक्स हे आधुनिक भौतिकशास्त्राचे दोन आधारस्तंभ आहेत. त्यांचे सूत्र E = mc2, जे सापेक्षता सिद्धांतातून तयार झाले, हे "जगातील सर्वात प्रसिद्ध समीकरण" म्हणून ओळखले जाते. त्यांच्या कार्याचा प्रभाव विज्ञानाच्या तत्त्वज्ञानावर देखील पडला.

१९२१ चा नोबेल पुरस्कार त्यांना प्रकाशीय विद्युत परिणाम या सिद्धान्तासाठी आणि "त्यांच्या सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्राच्या सेवेसाठी" देऊन त्यांचा सन्मान केला गेला. त्यांच्या अनेक महान बौद्धिक कामगिऱ्या आणि त्यांची विलक्षण कल्पनाशक्ती यामुळे "अलौकिक बुद्धिमत्ता" या अर्थाने आइन्स्टाइन हा शब्द वापरला जाऊ लागला.

आइनस्टाईन यांचा जन्म जर्मन साम्राज्यात झाला होता, पण पुढच्या वर्षी त्याचे जर्मन नागरिकत्व (वुर्टेमबर्ग राज्याचा विषय म्हणून) सोडून १८९५ मध्ये ते स्वित्झर्लंडला गेले. १८९७ मध्ये, वयाच्या १७ व्या वर्षी, त्यांनी झुरिचमध्ये गणित आणि भौतिकशास्त्र शिकवण्याच्या डिप्लोमा प्रोग्राममध्ये प्रवेश घेतला, तसेच १९०० मध्ये पदवी प्राप्त केली. १९०१ मध्ये, त्यांनी स्विस नागरिकत्व प्राप्त केले, जे त्यांनी आयुष्यभर ठेवले, आणि १९०३ मध्ये त्यांनी बर्न येथील स्विस पेटंट ऑफिसमध्ये कायमस्वरूपी पद मिळवले. १९०५ मध्ये त्यांना झुरिच विद्यापीठाने पीएचडी दिली. १९१४ मध्ये, आइन्स्टाईन प्रुशियन अकादमी ऑफ सायन्सेस आणि बर्लिनच्या हम्बोल्ट विद्यापीठात सामील होण्यासाठी बर्लिनला गेले. १९१७ मध्ये, आइन्स्टाईन भौतिकशास्त्रासाठी कैसर विल्हेल्म इन्स्टिट्यूटचे संचालक बनले; तसेच ते पुन्हा जर्मन नागरिक बनले.

१९३३ मध्ये, आइन्स्टाईन अमेरिकेला गेले असताना, ॲडॉल्फ हिटलर जर्मनीमध्ये सत्तेवर आला. ज्यू वंशाच्या आईन्स्टाईनने नाझी सरकारच्या धोरणांवर आक्षेप घेतला आणि ते अमेरिकेत स्थायिक होऊन १९४० ला अमेरिकन नागरिक झाले. दुसऱ्या महायुद्धाच्या पूर्वसंध्येला, त्यांनी राष्ट्राध्यक्ष फ्रँकलिन डी. रुझवेल्ट यांना संभाव्य जर्मन अण्वस्त्र कार्यक्रमाबाबत इशारा देणारे पत्र पाठवले आणि अमेरिकेनेही असेच संशोधन सुरू करण्याची शिफारस केली. आइनस्टाइननी मित्र राष्ट्रांना पाठिंबा दिला परंतु अण्वस्त्रांच्या कल्पनेचा निषेध केला.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →