शीत रक्ताचे प्राणी

शीत रक्ताचे प्राणी हे असे प्राणी आहेत ज्यांचे शरीराचे तापमान त्यांच्या सभोवतालच्या वातावरणानुसार सतत बदलत असते, म्हणजेच ते स्वतःचे तापमान स्थिर ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे हे प्राणी उष्णता मिळवण्यासाठी बाह्य स्त्रोतांवर, विशेषतः सूर्यप्रकाशावर अवलंबून असतात. थंड हवामानात त्यांच्या शरीरातील क्रिया मंदावतात, त्यामुळे ते कमी हालचाल करतात किंवा निष्क्रिय राहतात, तर उष्ण वातावरणात ते अधिक सक्रिय होतात. या प्राण्यांचा चयापचय तुलनेने कमी असतो, त्यामुळे त्यांना इतर प्राण्यांइतकी ऊर्जा किंवा अन्नाची गरज भासत नाही. शीत-रक्ताचे प्राणी मुख्यतः सरपटणारे, उभयचर आणि मासे या गटांमध्ये आढळतात; साप, सरडे, बेडूक आणि विविध प्रकारचे मासे ही त्यांची प्रमुख उदाहरणे आहेत. हे प्राणी पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यात कुशल असतात, जसे की सूर्यप्रकाशात बसून शरीर गरम करणे किंवा सावलीत जाऊन थंड होणे. अन्नसाखळीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका असून ते इतर प्राण्यांसाठी अन्न म्हणून तसेच काही कीटक आणि लहान प्राण्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हवामान बदल, तापमानातील चढ-उतार आणि निवासस्थानातील बदल यांचा या प्राण्यांवर मोठा परिणाम होतो, कारण त्यांचे जीवनचक्र आणि क्रियाशीलता थेट तापमानावर अवलंबून असते.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →