वैश्विक किरण

वैश्विक किरण (इंग्रजी: Cosmic rays) हा उच्च-ऊर्जा किरणोत्सर्गाचा एक प्रकार आहे, प्रामुख्याने सूर्यमालेच्या बाहेर आणि अगदी दूरवरच्या आकाशगंगांपासून तो येतो.

पृथ्वीच्या वातावरणावरील परिणामामुळे, वैश्विक किरणांद्वारे दुय्यम कणांचा पाऊस तयार होतो जे कधीकधी पृष्ठभागावर पोहोचतात. प्रामुख्याने उच्च-ऊर्जा प्रोटॉन आणि अणू न्यूक्लीचे बनलेले, त्यांचा उगम सूर्यापासून किंवा आपल्या सूर्यमालेच्या बाहेरून होतो. नासाच्या फर्मी स्पेस टेलिस्कोपच्या २०१३ मधील आकडेवारीवरून मिळालेल्या पुराव्यानुसार, प्राथमिक विश्वाच्या किरणांमधील महत्त्वपूर्ण अंश तारेच्या अलौकिक स्फोटातून उद्भवला आहे.

सक्रिय गॅलॅक्टिक न्यूक्ली देखील २०१८ मध्ये ब्लेझर (TXS 0506+056) मधील न्यूट्रिनो आणि गॅमा किरणांच्या निरीक्षणाच्या आधारावर वैश्विक किरणांची निर्मिती करताना दिसतात.

सूर्यमालेच्या बाहेरील उच्च-ऊर्जा प्रारण असणारे किरण असतात. पृथ्वीच्या वातावरणावर आदळल्यावर ते दुय्यम कणांचा पाऊस पाडू शकतात. तो कधीकधी भूपृष्ठावरही येऊ शकतो.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →