वेद

मानवाला उमगलेले अत्युच्च आध्यात्मिक ज्ञान म्हणजे वेद अशी जागतिक मान्यता त्यांना आहे. जे जगात नाही ते वेदांमध्ये आहे असे म्हणतात. वेद हे भारतीय धर्माचे व संस्कृतीचे मूलाधार ग्रंथ आहेत. वेदान्त, पुराणे, तंत्रविद्या, सहा दर्शने इत्यादी सर्व हिंदू तत्त्वज्ञान प्रणालींचा उगम वेदांपासून आहे.

'मन्त्रब्राह्मणयोर्वेदनामधेयम्' अशी वेदाची व्याख्या करता येईल. जगातील पहिले साहित्य वेद. वेद हे मानवसृष्टीच्या आधी परमेश्वराने मानवाच्या कल्याणासाठी निर्माण केले आणि म्हणूनच ते अनादी आहेत अशी वैदिकांची धारणा आहे.

वेद हे बीसीईच्या दुसऱ्या सहस्राब्दीपासून विस्तृत स्मृती तंत्राच्या मदतीने मौखिकरित्या प्रसारित केले गेले आहेत. वेदांचा सर्वात जुना भाग असलेले मंत्र, आधुनिक युगात शब्दार्थाऐवजी त्यांच्या ध्वनीविज्ञानासाठी पाठवले जातात आणि ते ज्या स्वरूपांचा संदर्भ घेतात त्यापूर्वी ते "सृष्टीचे आदिम लय" मानले जातात. त्यांचे पठण केल्याने ब्रह्मांड पुन्हा निर्माण होते, "त्यांच्या पायावर सृष्टीच्या रूपांना सजीव करून आणि पोषण देऊन."

विविध भारतीय तत्त्वज्ञाने आणि हिंदू संप्रदायांनी वेदांवर वेगवेगळी भूमिका घेतली आहे. वेदांचे महत्त्व किंवा प्राथमिक अधिकार मान्य करणाऱ्या भारतीय तत्त्वज्ञानाच्या शाळांमध्ये विशेषतः हिंदू तत्त्वज्ञानाचा समावेश होतो आणि सहा "ऑर्थोडॉक्स" (आस्तिक) शाळा म्हणून त्यांचे वर्गीकरण केले जाते. तथापि, चार्वाक, अजीविका, बौद्ध आणि जैन धर्म यांसारख्या श्रमण परंपरा, ज्यांनी वेदांना अधिकृत मानले नाही, त्यांना "हेटेरोडोक्स" किंवा "नॉन-ऑर्थोडॉक्स" (नास्तिक) शाळा म्हणून संबोधले जाते. वेदांमध्ये पूर्ण परमात्म्याची महिमा आणि मोक्ष प्राप्तीचे खरे पूजा मंत्र देखील आहेत। वेदांमध्ये भगवंत एकच आहे कविर्देव अर्थात कबीर साहेब जी त्यांच्या महिमेचे वर्णन केले आहे.

चारही पवित्र वेद ईश्वराचे संविधान आहेत. याशिवाय, वेदांमध्ये पूर्ण परमात्म्याबद्दल विस्तृत माहिती दिली आहे, परंतु ते हे सांगत नाहीत की आपल्याला पूर्ण परमात्म्याची पूजा कशी करावी किंवा आपण पूर्ण मोक्ष कसा प्राप्त करू शकतो. ही माहिती तत्वदर्शी संत देतात.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →