मुंडा हा होयसळ राजवंशाचा एक सुरुवातीचा शासक होता, ज्याने अंदाजे इ.स. १००६ ते इ.स. १०२६ च्या सुमारास सध्याच्या भारतातील कर्नाटक राज्यातील मालेनाडू प्रदेशात राज्य केले. तो पहिल्या नृप कामाच्या नंतर गादीवर आला. होयसळ वंशावळींमध्ये दक्षिण कर्नाटकात राजवंशाची राजकीय शक्ती प्रस्थापित होण्यापूर्वीच्या सुरुवातीच्या प्रमुख सरदारांपैकी एक म्हणून त्याचा उल्लेख आढळतो.
मुंडा अशा काळात राज्य करत होता, जेव्हा होयसळ हे कल्याणाच्या पश्चिम चालुक्यांचे मांडलिक होते. जरी त्याच्या काळातील शिलालेख अत्यंत दुर्मिळ असले, तरी त्याचा कार्यकाळ मालेनाडू प्रदेशावर होयसळांचे स्थानिक नियंत्रण दृढ करण्याचा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो, ज्याने गंगावडी (दक्षिण कर्नाटक) प्रदेशात भविष्यातील विस्ताराचा पाया घातला.
मुंडाचा काळ हा होयसळ इतिहासातील एक महत्त्वाचा संक्रमणकालीन टप्पा दर्शवतो; तो अरेकल्ल, मारुगा आणि नृपकाम प्रथम यांसारख्या लहान स्थानिक सरदारांच्या सुरुवातीच्या कालखंडाला ११व्या-१२व्या शतकातील विनयादित्य आणि विष्णूवर्धन यांच्या अधिक केंद्रीकृत आणि महत्त्वाकांक्षी शासनाशी जोडणारा दुवा मानला जातो.
मुंडा (होयसळ सम्राट)
यामागील विज्ञान आणि इतिहास.