नस

नस किंवा शिर म्हणजे मानवांच्या आणि बहुतेक इतर प्राण्यांच्या रक्ताभिसरण प्रणालीतील रक्तवाहिन्या असतात ज्या रक्त हृदयाकडे वाहून नेतात. बहुतेक शिरा ऊतींमधून ऑक्सिजनमुक्त रक्त परत हृदयाकडे वाहून नेतात; अपवाद म्हणजे फुफ्फुसे आणि गर्भाच्या रक्ताभिसरणाचे रक्त जे ऑक्सिजनयुक्त रक्त हृदयाकडे वाहून नेतात. प्रणालीगत अभिसरणात, धमन्या हृदयापासून ऑक्सिजनयुक्त रक्त दूर नेतात आणि शिरा ऑक्सिजनमुक्त रक्त हृदयाकडे परत करतात.

शिरा तीन आकाराच्या असतात: मोठ्या, मध्यम आणि लहान. नस बहुतेकदा धमन्यांपेक्षा त्वचेच्या जवळ असतात. धमन्यांपेक्षा नसांमध्ये कमी गुळगुळीत स्नायू आणि संयोजी ऊती असतात आणि अंतर्गत व्यास जास्त असतात. त्यांच्या पातळ भिंती आणि रुंद लुमेनमुळे त्या अधिक रक्त पसरवू आणि धरून ठेवू शकतात. कोणत्याही वेळी, मानवी शरीरातील एकूण रक्ताच्या जवळजवळ ७०% रक्त हे नसांमध्ये असते. मध्यम आणि मोठ्या आकाराच्या नसांमध्ये रक्ताचा प्रवाह एकतर्फी सानण्यासाठी शिरा झडपा असतात. खालच्या अवयवांमध्ये हे स्नायू पंपांद्वारे देखील केले जाते, ज्याला शिरा पंप असेही म्हणतात जे इंट्रामस्क्युलर शिरा आकुंचन पावतात आणि रक्त परत हृदयाकडे नेतात तेव्हा त्यांच्यावर दबाव आणतात.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →