देव आनंद

धरमदेव आनंद ऊर्फ देव आनंद (२६ सप्टेंबर, १९२३; गुरदासपूर - ३ डिसेंबर, २०११; लंडन) हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते, निर्माते व दिग्दर्शक होते. सुमारे ६५ वर्षांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत यांनी ११४ चित्रपटांमध्ये अभिनय केला. भारताच्या केंद्रशासनाने इ.स. २००१ साली पद्मभूषण पुरस्कार, तर इ.स. २००२ साली दादासाहेब फाळके पुरस्कार देऊन यांचे चित्रपटक्षेत्रातील योगदान गौरवले.

१९४६ मध्ये, आनंदने प्रभात फिल्म्सच्या 'हम एक हैं' या हिंदू-मुस्लिम ऐक्य विषयावरील चित्रपटात मुख्य भूमिकेतून पदार्पण केले. त्याला 'झिद्दी' (१९४८) मध्ये पहिले व्यावसायिक यश मिळाले आणि 'बाजी' (१९५१) या क्राईम थ्रिलरमुळे त्याला व्यापक ओळख मिळाली; हा चित्रपट १९५० च्या दशकात हिंदी चित्रपटसृष्टीत आलेल्या 'बॉम्बे नॉयर' चित्रपटांच्या मालिकेचा अग्रदूत मानला जातो.

संगीतप्रधान हिंदी चित्रपटांतून रंगवलेल्या त्यांच्या अनेक भूमिका लोकप्रिय ठरल्या. केसांचा महिरपी तुरा, गुलछबू आणि देखणी चेहरेपट्टी यांमुळे उठून दिसणाऱ्या त्यांच्या फॅशनदार व्यक्तिमत्त्वाने चित्रपटरसिकांच्या हृदयात स्थान मिळवले. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वामुळे हॉलिवूड चित्रपटसृष्टीतील ग्रेगरी पेक या अभिनेत्याशी तुलना केली जाई.

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →