जॉन फोन न्यूमन (२८ डिसेंबर १९०३ - ८ फेब्रुवारी १९५७) हंगेरी-अमेरिकन गणितज्ञ, भौतिकशास्त्रज्ञ, संगणक शास्त्रज्ञ, अभियंता होते. फोन न्यूमन यांना सामान्यत: त्यांच्या काळातील सर्वात पहिले गणितज्ञ मानले जात असे आणि त्यांना “महान गणितज्ञांचे शेवटचे प्रतिनिधी” असे म्हणतात.
फोन न्युमन यांनी गणित (गणिताचे पाया, कार्यात्मक विश्लेषण, एर्गोडिक सिद्धांत, प्रतिनिधित्व सिद्धांत, ऑपरेटर बीजगणित, भूमिती, टोपोलॉजी आणि संख्यात्मक विश्लेषण), भौतिकशास्त्र (क्वांटम मेकेनिक्स, हायड्रोडायनामिक्स आणि क्वांटम स्टॅटिस्टिकल मेकॅनिक्स) यासह अर्थशास्त्र (गेम सिद्धांत), संगणन (फोन न्यूमन आर्किटेक्चर, रेषीय प्रोग्रामिंग, सेल्फ-रेप्लिकेशन मशीन, स्टोकेस्टिक कॉम्प्यूटिंग) आणि आकडेवारी या सारख्या अनेक क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
फोन न्यूमन यांनी त्यांच्या आयुष्यात १५०हून अधिक संशोधक पेपर प्रकाशित केले : शुद्ध गणितातील सुमारे ६०, लागू गणितातील सुमारे ६०, भौतिकशास्त्रातील सुमारे २० आणि उर्वरित विशिष्ट गणिताचे किंवा गणितीय नसलेल्या विषयांत.
द्वितीय विश्वयुद्धात फोन न्यूमन यांनी मॅनहॅटन प्रोजेक्टवर सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ एडवर्ड टेलर, गणितज्ञ स्टॅनिस्लाउ उलम आणि इतरांसह काम केले. तसेच थर्मोन्यूक्लियर रिअॅक्शन आणि हायड्रोजन बॉम्बमध्ये सामील असलेल्या अणू भौतिकशास्त्रामधील समस्या सोडवणारी महत्त्वाच्या टप्प्यावर देखील काम केले. त्यांनी प्रज्वलन-प्रकार अण्वस्त्रात वापरल्या जाणाऱ्या स्फोटक लेन्सच्या मागे गणिताची मॉडेल विकसित केली आणि निर्माण झालेल्या स्फोटक शक्तीचे एक उपाय म्हणून "किलोटन" (टीएनटीचे) हा शब्द तयार केला.
जॉन फोन न्यूमन
या विषयातील रहस्ये उलगडा.
