घग्गर-हकरा नदी ही भारत आणि पाकिस्तानमधील एक अधूनमधून वाहणारी नदी आहे जी फक्त पावसाळ्यात वाहते. ओट्टू बंधाऱ्यापूर्वी ही नदी घग्गर म्हणून ओळखली जाते व नंतर ती हकरा म्हणून ओळखली जाते. हडप्पापूर्व काळात घग्गर ही सतलजची उपनदी होती.
सतलज नदीने सुमारे ८,०००-१०,००० वर्षांपूर्वी आपला मार्ग बदलला, ज्यामुळे घग्गर-हक्रा ही मान्सून नद्यांची एक प्रणाली म्हणून थार वाळवंटात संपली. सुमारे ५,००० वर्षांपूर्वी नद्यांना पाणी देणारे मान्सून कमी झाले जिथे सिंधू संस्कृतीची भरभराट झाली होती. प्रौढ सिंधू संस्कृती (२६००-१९०० ईसापूर्व) मधील मोठ्या संख्येने स्थळे पाकिस्तानमधील (कोरड्या) हाक्राच्या मधल्या प्रवाहात आढळतात. सुमारे ४,००० वर्षांपूर्वी, पावसाळा आणखी कमी झाल्यामुळे सिंधू संस्कृतीचा ऱ्हास झाला आणि घग्गर-हकरा नदी सुकून एक लहान हंगामी नदी बनली.
१९ व्या आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या विद्वानांनी, तसेच काही अलीकडील लेखकांनी असे सुचवले आहे की घग्गर-हकरा ही ऋग्वेदात उल्लेख केलेल्या सरस्वती नदीचे अवशेष असू शकतात, ज्यांना हिमालयीन नद्यांनी पाणी दिले जात होते.
घग्गर-हकरा नदी
थोडक्यात पण महत्त्वाचे.
