शेलाटी तथा उडता सोनसर्प (शास्त्रीय नाव:क्रिसोपेलिया ओर्नाटा) हा दक्षिण आणि आग्नेय आशियात आढळणारा साप आहे. सहसा झाडांतून राहणारा हा सर्प फांद्यांतून लांब उड्डाणावजा उड्या मारू शकतो. हे एका झाडावरून दुसऱ्या झाडावर हवेत तरंगत (ग्लाईडिंग) गेल्या सारखे दिसते. हवेत झेप घेताना हा साप स्वतःचे शरीर चपटे करतो आणि बरगड्या पसरवतो. यामुळे त्याला हवेत लांब अंतरापर्यंत तरंगत जाणे शक्य होते. हा साप रंगाने हिरवट असून त्याच्या अंगावर काळ्या आणि पिवळ्या रंगाचे नक्षीकाम असते, ज्यामुळे तो झाडांच्या पानांमध्ये सहज मिसळून जातो. हा साप विषारी असला तरी माणसाला हानीकारक होईल इतका विषारी समजला जात नाही.
या सर्पाचे मुख्य निवासस्थान उष्णकटिबंधीय सदाहरित जंगले, डोंगरदऱ्या आणि दाट झाडी असलेले प्रदेश आहेत. भारतात हा प्रामुख्याने सह्याद्रीच्या रांगांमध्ये, अंदमान बेटांवर आणि ईशान्य भारतामध्ये आढळतो. अनेकदा हे साप नारळ आणि सुपारीच्या बागांमध्ये तसेच घरांच्या छतांवरही शिकारीच्या शोधात दिसून येतात.
अन्नसाखळीमध्ये उडता सोनसर्प हा एक महत्त्वाचा भक्षक आहे. तो प्रामुख्याने सरडे, पाल, बेडूक, लहान पक्षी आणि वटवाघळे यांची शिकार करतो. हा साप निम-विषारी गटात मोडत असल्याने तो आपल्या विषाचा वापर लहान भक्ष्याला सुस्त करण्यासाठी करतो. अन्नसाखळीत त्याचे स्थान द्वितीय किंवा तृतीय स्तरावरील भक्षकाचे आहे. मोठे शिकारी पक्षी (जसे की गरुड) आणि मोठे साप या सोनसर्पाची शिकार करतात. याने नैसर्गिक समतोल राखला जातो.
उडता सोनसर्प
यामागील विज्ञान आणि इतिहास.