असुर

असुर (संस्कृत: असुर) हा भारतीय धर्मातील प्राण्यांचा एक वर्ग आहे. त्यांचे वर्णन हिंदू धर्मातील अधिक परोपकारी देवांशी (ज्यांना सुर म्हणूनही ओळखले जाते) संबंधित शक्ती शोधणारे राक्षस म्हणून केले जाते. त्याच्या बौद्ध संदर्भात, या शब्दाचे भाषांतर कधीकधी "टायटन", "डेमिगॉड" किंवा "अँटीगोड" केले जाते.

हिंदू धर्मग्रंथांनुसार असुरांना सतत देवांची भीती असते. 2-6 असुरांचे वर्णन भारतीय ग्रंथांमध्ये चांगल्या किंवा वाईट गुणांसह शक्तिशाली अतिमानव देवता म्हणून केले आहे. सुरुवातीच्या वैदिक साहित्यात, चांगल्या असुरांना आदित्य म्हणले जाते आणि त्यांचे नेतृत्व वरुण करतात, तर दुष्ट असुरांना दानव म्हणतात आणि त्यांचे नेतृत्व वृत्र करतात. 4वैदिक ग्रंथांच्या सुरुवातीच्या थरात अग्नी, इंद्र आणि इतर देवतांना असुर देखील म्हणले आहे, ते त्यांच्या संबंधित डोमेन, ज्ञान आणि क्षमतांचे "स्वामी" आहेत या अर्थाने. नंतरच्या वैदिक आणि उत्तर-वेदिक ग्रंथांमध्ये, परोपकारी देवांना देव म्हणले जाते, तर द्वेषपूर्ण असुर या देवांशी स्पर्धा करतात आणि त्यांना "देवांचे शत्रू" मानले जाते. ५–११,२२, ९९–१०२

देव, यक्ष (निसर्ग आत्मे), राक्षस (भयंकर मानव खाणारे प्राणी किंवा राक्षस), भूत आणि इतर अनेकांसह असुर हिंदू धर्माचा भाग आहेत. हिंदू आणि बौद्ध धर्मातील अनेक विश्वशास्त्रीय सिद्धांत आणि दंतकथांमध्ये असुरांना वैशिष्ट्यीकृत केले गेले आहे.



असुर किंवा दैत्य हे हिंदू पुराणांत वर्णिलेले लोक आहेत. असुर हे सुर (देव) नाहीत असे लोक होय. असुरांकडे देवांप्रमाणेच अमानवी शक्ती असते.

अगदी सुरुवातीच्या वैदिक ग्रंथांमध्ये अग्नी, इंद्र व इतर देवांचा उल्लेख असुर (ज्ञान, शक्ती आणि प्रदेशांचे अधिपती या अर्थाने) असाच केलेला आहे. नंतरच्या वैदिक साहित्यामध्ये आणि वेदोत्तर साहित्यामध्ये देव आणि असुर हे एकमेकांचे शत्रू असून ते एकमेकांवर सतत कुरघोडी करीत असल्याचे आढळते. असुरांचे दोन गट असून त्यांतील 'सुष्ट' असुरांचा नेता वरुण आहे तर 'दुष्ट' असुरांचा नेता वृत्र होय.

असुर हे राक्षस, यक्ष किंवा दस्यु या लोकांसमान असले तरी हे गण एकच नाहीत.

शुक्राचार्य - असुरांचा गुरु

विकिपीडियावर संपूर्ण लेख वाचा →